LGBTİ bu hafta 23.’nı kutluyor. Bu pazar günü de Taksim’de 13. Onur Yürüyüşü yapılacak. Ancak bunlar olmadan önce, Yeni Şafak gazetesi yazarı Hayrettin Karaman bu etkinlikler vesilesiyle ” (Crompton, 2003, s. 547).
Bentham’ın (1978a, ss. 389-390) yazısı şöyle başlıyor:

**

Yukarıdaki beş maddede Bentham “tür” derken insanları kastediyor ve oğlancılık dışında kalan bozukluk çeşitlerine isim vermiyor. O hâlde bu maddelerde verilen bozukluk türlerini sırasıyla yazalım: (1) nekrofili, (2) anal ya da oral ilişki, (3) oğlancılık, (4) hayvanlarla ilişki, (5) mastürbasyon.
Bentham oğlancılık terimiyle, erkekler arasında gerçekleşen ve kişilerin rızasına dayanan cinsel ilişkiyi kastediyor. Ancak Bentham bu eşcinselleri genelde biseksüel kişiler olarak görüyor. Bunlar yetişkin erkeklerden ziyade genç oğlanlardan hoşlanıyorlar, ama aynı zamanda kadınlarla evlenip aile kurma özelliğine de sahipler. Nitekim Bentham erkeklerin normal yaşamını değiştirmediği ve erkekle kadın arasındaki normal hazzı dışlamadığı için oğlancılığın evliliğe zarar vermediğini düşünüyor. Bu anlamda Bentham’ın eşcinsel ilişkiyi, yetişkin bir erkek ile, 17-18 yaşlarındaki genç bir erkek arasındaki cinsel ilişki olarak tanımladığını söyleyebiliriz. Bununla birlikte, cinsel ilişki aynı cinsiyetten kişiler arasında gerçekleştiğine göre, oğlancılığı genel anlamda eşcinsellik olarak ele almakta sakınca bulunmuyor. Ben de aşağıda iki terimi aynı anlamda kullanacağım.
Yazısının hemen başında Bentham oğlancılığın cezalandırılması için herhangi bir neden olup olmadığını faydacılık açısından inceliyor. Bentham ilk olarak tarafların rızasının olmasından bahsediyor. Bu ilişki kişilerde (Bentham, 1978a, s. 390). İkinci olarak, Bentham bu ilişkide toplumu telaşlandıracak bir şey olup olmadığına bakıyor ve bunun toplumda yaratmadığını söylüyor: (a.g.e., s. 390). Nitekim oğlancılık bunu yapmayan kişilerde hiçbir acıya neden olmuyor. Üçüncü olarak, Bentham olası bir tehlikenin bu ilişkinin diğer kişiler tarafından taklit edilmesinden kaynaklanabileceğini söylüyor. Fakat bu ilişki taraflarda hiçbir acıya neden olmadığına göre, daha fazla kişinin bu ilişkiye girmesi kimseye zarar vermiyor. Böylece Bentham faydacılık açısından bakıldığında eşcinselliği cezalandırmak için hiçbir neden olmadığını söylüyor. Gerçi Bentham oğlancılık için “iğrenç”, “absürt” ve “felaket” gibi kelimeler de kullanıyor. Ama Crompton, Bentham’ın bu kelimeleri meseleyi reformist açıdan ele almak için ödemesi gereken bedel olarak düşündüğünü yazıyor.
Bentham denemesinde Montesquieu ve Voltaire gibi düşünürlerin eşcinsellik hakkındaki eleştirilerine de yanıt veriyor. Montesquieu’ya yanıt verirken Yunanlıları ve Romalıları örnek olarak gösteriyor. Oğlancılığın Yunanistan’da normal cinsel ilişkiyle aynı düzeyde tutulduğunu yazıyor ve diyor (Bentham, 1978a, s. 392). O dönemde oğlancılığın ancak aşırıya kaçılması ve erkekleri daha önemli işlerden alıkoyan bir eğilim hâline gelmesi durumunda utanç verici olduğunu yazıyor. Voltaire’in eşcinselliğin insan ırkının ortadan kaldıracağı iddiası karşısında da şöyle yazıyor: (a.g.e., s. 397)
Bentham aynı zamanda eşcinselliğin “doğal değil” diye adlandırılmasına da karşı çıkıyor. Doğal değil ifadesini kullananlar, eşcinsellikteki cinsel ilişkinin üretken olmamasını kastediyorlar. Fizyolojik anlamda gereksiz olan tüm faaliyetlerin doğal olmadığını kasteden Bentham (1978a, s. 402) ise şöyle yazıyor: Ama hemen ardından eşcinsel erkekleri eleştirerek şöyle diyor: (a.g. e., s. 402).
Yazısının ikinci bölümünde Bentham eşcinselliğin cezalandırılmasının nedenlerinden bahsediyor. Eşcinselliğin fesatlık yarattığı için değil, ondan hoşlanılmadığı için cezalandırıldığını yazıyor. Bu hoşlanmamanın nedenleri olarak şunları sayıyor: eşcinsel ilişkiden fiziksel anlamda hoşlanmama, felsefi ya da ahlâki gurur, din, zevke karşı duyulan nefret, hoşlanılmayan nesne hatıra geldikçe hissedilen acı ve eşcinsellere acı vermekten duyulan zevk. (Bentham, 1978b, ss. 94-97). Dinle ilgili kısımda Bentham (a.g.e., s. 96) şöyle yazıyor:
İkinci bölümün bir yerinde Bentham (1978b, ss. 100-101) olarak adlandırdığı meseleden de kısaca bahsediyor. Bu bozuklukları ve şeklinde tanımlıyor. Tahmin edileceği üzere Bentham burada anal ve oral ilişkiden bahsediyor ve şöyle yazıyor: (a.g.e., ss. 100-101). Bentham (a.g.e., s. 101) böyle bir yasa koyucunun gibi durumlar karşısında ne yapacağını şaşıracağını söylüyor.

*

Yaklaşık 230 yıl önceki görüşleriyle Bentham, Karaman gibi kişilerden ne kadar da ileride duruyor. Gerçi Bentham bunları hiç yayınlamamış; ama burada çarpıcı olan şey, Bentham’ın yüzyıllar öncesinde eşcinsellik hakkında sahip olduğu geniş görüşlülüğü. Bentham’ın vatanının bugünkü hâline bakarsak, İngiltere ve Galler’de 2013’te, İskoçya’da 2014’te kabul edilmiş. Kuzey İrlanda’da ise yasal düzenleme bulunmuyor. Bundan önce, 2004’te İngiltere’de

Kaynaklar
[1] Crompton, Louis. (1978). “Jeremy Bentham’s Essay on ‘Paederasty’: An Introduction”, Journal of Homosexuality, 3 (4), 383-385.
[2] Crompton, Louis. (2003). Homosexualiy & Civilization, Belknap Press.
[3] Bentham, Jeremy. (1843). “First Principles Preparatory to Constitutional Code”, The Works of Jeremy Bentham, Cilt 10, Ed. John Bowring, Edinburg: Simpkin Marshall.
[4] Bentham, Jeremy. (1978a). “Offences Against One’s Self: Paederasty”, Journal of Homosexuality, 3 (4), 389- 405.
[5] Bentham, Jeremy. (1978b). “Jeremy Bentham’s Essay on ‘Paederasty’”, Journal of Homosexuality, 4 (1), 91-107.
[6] İlk Görsel: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e8/Jeremy\_Bentham\_by\_Henry\_William\_Pickersgill.jpg