Ludwig von Mises ve Ayn Rand: “Cahil Küçük bir Yahudi Kız”

27/05/2011

Amerikalı muhafazakâr yazar William F. Buckley Jr., yine bir başka muhafazakâr, Amerikalı politikacı Barry Goldwater’dan bahsettiği adlı kitabında The Freeman dergisinin editörü Henry Hazlitt’in ev sahipliği yaptığı bir akşam yemeğinde Ludwig von Mises ve Ayn Rand arasında geçen bir tartışmadan bahsediyor.
Buckley’nin anlattığına göre, yemek esnasında Rand doktrinsel bir konuda Mises’e ters düşmüş. Mises de yemeğini bırakıp Rand’e kızmış ve onu aşağılamış. Bunun üzerine Rand ağlamaya başlamış ve Mises’e “Bana cahil küçük bir Yahudi kızmışım gibi davranıyorsunuz!” diye bağırmış. Mises de keyifle koltuğundan hoplayarak “Sen tam da busun işte! Cahil küçük bir Yahudi kız!” demiş. Nitekim kitapta şöyle yazıyor:

[s. 19-20]
Aynı olaya Avusturya iktisatçısı Guido Hülsmann da yazdığı adlı biyografisinde (kısaca) değiniyor. Hülsmann’ın anlattığına göre olay 1961 yılında Henry Hazlitt’in evinde verilen bir parti esnasında gerçekleşiyor. Akşam yemeğinden sonra Mises ve Rand felsefi bir mesele hakkında tartışıyorlar, fakat bu tartışmada nelerin konuşulduğu belli değilmiş. Sonraları çıkan bir söylentiye göre, Randçıları eleştiren ve o akşam orada bulunan Russell Kirk adlı bir şahıs kendi derslerinde öğrencilere Mises’in Rand’e “aptal küçük bir Yahudi kız” dediği anlatmaya başlamış. Bunu öğrenen Mises de Kirk’e bir mektup göndererek Rand’e veya bir başkasına böyle bir şey söylemediğini ileri sürmüş. Kirk ise olayı inkâr etmiş. Hülsmann şöyle yazıyor:

Kirk cevabında Hazlitt’in kendisine olayı daha doğru bir şekilde anlattığından bahsediyor. Nitekim benim anladığım kadarıyla meseleye son noktayı koyan şey de, Hazlitt’in 1982’de Buckley’e yazdığı ve işin aslını anlattığı bir mektup. Ev sahibi olan Hazlitt yemekten sonra misafirlere getirdiği içeceklerle oturma odasına girerken Rand’in Mises’e “Bana cahil küçük bir Yahudi kızmışım gibi davranıyorsunuz,” dediğini duyuyor ve yanlarına giderek Rand’e Mises’in aslında böyle bir şey demek istemediğini söylüyor. Mises ise hızla koltuğundan kalkarak “Tam da onu kastettim,” diyor. Hazlitt şöyle yazmış (mektubun tamamı ):

Hülsmann’ın biyografisinde Hazlitt’in de ismi geçmesine rağmen Hülsmann her nedense Hazlitt’in mektubundan bahsetmiyor ve meseleyi bir iftiraymış izlenimi uyandıracak şekilde anlatıyor. Ben ise Hazlitt’in dediklerine inanmayı tercih ediyorum – ne de olsa kendisi görgü tanığı. Özellikle, Rand’in fikirlerinin ne kadar uçuk kaçık olduğu göz önüne alındığında ve Mises’in de kendisi gibi düşünmeyen insanlara karşı sert davrandığı hatırlandığında (Hazlitt ise mektubunda Mises için “tartışmaya açık” diyor), bu olayda garipsenecek hiçbir taraf kalmıyor.
Bu arada, yukarıdaki resmi gördükten sonra Ayn Rand’in aslında kadın peruğu takmış Süleyman Demirel olduğundan şüphelenmeye başladım. Yoksa birileri yıllardır Demirel’i liberallere büyük yazar Ayn Rand diye yutturuyor mu? Üstelik Türkiye’de Rand’in kitaplarını Sinan Çetin’in basması durumu daha da şüpheli hâle getiriyor. Objektivizmin aslı Demirelcilik olmasın sakın?
Ek: Amerikalı şovmen Steven Colbert The Colbert Report adlı programında Rand’in ](http://en.wikipedia.org/wiki/Church_of_Satan)) kurucusu ve ](http://www.amazon.com/Satanic-Bible-Anton-Szandor-Lavey/dp/0380015390/ref=sr_1_1?ie=UTF8&qid=1306598326&sr=8-1)) yazarı de varmış. Programın videosu ](http://www.colbertnation.com/the-colbert-report-videos/221335/march-11-2009/the-word---rand-illusion?xrs=share_fb)[](http://www.colbertnation.com/the-colbert-report-videos/221335/march-11-2009/the-word---rand-illusion?xrs=share_fb)**


© 2024, İktisadiyat