2.3. HOMOJEN BEŞERİ SERMAYE MODELLERİ
Bireysel davranış açısından ele alırsak beşeri sermaye modelinin temel varsayımı kendilerine yaşam boyu gelirlerinin bugünkü değerini ençoklayacak şekilde yatırım yaptıklarıdır. Rosen(1977)’da belirtildiği gibi beşeri sermaye teorisinin iktisadi temeli bu varsayımda yatmaktadır. Mincer’in kazanç fonksiyonu da bu varsayıma dayanmaktadır. Modelde eğitim seviyesi ve eğitim sonrası yatırım değişkenleri egzojen alınmıştır. Mincer, bireyin yetenekleri ve ayrımcılık gibi etkenler nedeniyle başlangıç kazanç kapasitesi ve bu kapasitenin kullanım oranı değişkenlerini gözlemlenemez kabul etmiştir. Dolayısıyla kazanç fonksiyonu eğitim süresi ve yaş gibi gözlemlenebilen değişkenlerle gözlemlenemeyen değişkenleri belirten parametrelerin bir fonksiyonu olarak verilmiştir.
Bireysel optimizasyonu hesaba katmak ampirik ve ekonometrik olarak zorluklara yol açmaktadır. Teorisyenler bu incelemeyi yaparken eğitim sonrası bireysel yatırımı göz ardı edip eğitim süresi değişkenine odaklanmaktadırlar. Eğitim seviyesi s yıl olan bir i işçisinin sabit verimliliğinin olduğunu, [pmath size=10] y_{i} (s) [/pmath] kadar sabit emek geliri elde ettiğini ve s+6 yaşından s+n+6 yaşına kadar çalışacağına varsayan basit modellerin genel ismi eğitim modelidir(schooling model).
Bu kısımda ilk olarak Mincer’in eğitim modeli incelenecek ve ardından Rosen’in Becker’in Woytinsky Lecture Model’ine dayanan eğitim modeli ele alınacaktır. Rosen’in eğitim modeli bireylerin optimal eğitim yatırımı kararlarının yetenek ve fırsatlarına göre nasıl farklılık arz ettiği gösterilmektedir. Burada fırsatla bireyin kendi beşeri sermayesine yatırımı yapabilmesi ve yetenekle de yaptığı yatırımları yüksek verimliliğe dönüştürme kapasitesi kastedilmektedir.
2.3.1. Mincer’in Eğitim Modeli
Mincer(1974)’ da yer alan yaklaşımlardan biri eğitimin getiri oranını bireye özel bir parametre olarak ele almaktır. Bu yaklaşım bizlere beşeri sermaye üretim fonksiyonu olarak log-lineer bir yapı sunmaktadır.
[pmath size=10] ln y_{i} = ln y_{0i} + p_{i} s_{i} [/pmath] (2.8)
Yukarıdaki denklemde [pmath size=10] y_{0i} [/pmath] ve [pmath size=10] p_{i} [/pmath] bireye özel yetenek parametreleri olarak ele alınmaktadır. Burada [pmath size=10] y_{0i} [/pmath] temel kazanç kapasitesi ve [pmath size=10] p_{i} [/pmath] bireyin öğrenme yeteneği olarak dikkate alınabilir. Sabit [pmath size=10] p_{i} [/pmath] katsayısının ek bir yıl eğitimin getiri oranını belirttiği de unutulmamalıdır. Eğer eğitim süresi egzojen olarak ele alınırsa model aşağıdaki regresyonla tahmin edilecektir.
[pmath size=10] ln y_{i} = Beta_{0} + Beta_{1} s + u_{i} [/pmath] (2.9)
Burada [pmath size=10] Beta_{0} = E ( ln y_{i} ) [/pmath] ve [pmath size=10] Beta_{1} = E ( p_{i} ) [/pmath]’dir. Hata terimi