2a

18/10/2010

Bu 1600 birimlik üretim malı talebinin ne kadarlık bir sabit sermaye artışı gerektireceğini bulmak için sermayenin organik bileşiminden hareketle:
[pmath size=5]Ex-post q_2 = 1600/(1600 + V_2)[/pmath]
Oransal olarak [pmath size=5]q_2 = 2/3[/pmath] olduğundan ve üretim süreci boyunca sektörlerin organik bileşimlerinin sabit olduğu varsayımından hareketle:
[pmath size=5]2/3 = 1600/(1600 + V_2)[/pmath]
[pmath size=5]V_2 = 800[/pmath]
Artı-değer oranı ise C + V + S = Y genel değer eşitliğinden hareketle:
[pmath size=5]1600 + 800 + S_2 = 3000[/pmath] [3]
[pmath size=5]S_2 = 600[/pmath]
Ex-post 1. yıl için 2. sektördeki ürün dağılımı:
[pmath size=5]1500C_2 + 100(C_2)^I + 750V_2 + 50(V_2)^I + 600S_2 = 3000Y_2[/pmath]
Böylece [pmath size=5]C_2-(C_2)^*[/pmath] ve [pmath size=5]V_2-(V_2)^*[/pmath] 2. sektörün net birikimini ifade edeceklerdir:
[pmath size=5]C_2-(C_2)^* = 1600-1500 = 100C_2[/pmath]
[pmath size=5]V_2-(V_2)^* = 800-750 = 50V_2[/pmath]
Tablo olarak ifade edilirse:
Ekonomide Değer Cinsinden Ex-post Büyüklükler (1. yıl)
_____________________________
Sektörler C V S Y
I 4400 1100 500 6000
II 1600 800 600 3000
Toplam 6000 1900 1100 9000
_____________________________
Ex-post 1. yıl durumunda [pmath size=5]Y_1 = C_T[/pmath] ve [pmath size=5]Y_2 = (V + S)_T[/pmath] koşulları sağlandığında sistem dengeye gelecektir. Ancak burada S artık artı-değer değil, kapitalistlerin tüketim malları satın almak için harcadıkları değerdir. Fiyat ya da değer ifade olsun, ex-post S artık artı-değer olarak ve sömürünün bir ölçüsü olarak tanımlanamaz.
Sonuç olarak, 1. yılın sonunda 1. sektördeki kapitalistler sermayelerini [pmath size=5]4000C_1 + 1100V_1[/pmath] olarak ve 2. sektördeki kapitalistler de [pmath size=5]1600C_2 + 800V_2[/pmath] olarak arttırmış olacaklardır.
Böylece, artı-değer oranının sabit kaldığı varsayımından hareketle, 2. yıl başında ekonominin genel durumu aşağıdaki şekilde olacaktır:
[pmath size=5]4400C_1 + 1100V_1 + 1100S_1 = 6600Y_1[/pmath]
[pmath size=5]1600C_2 + 800V_2 + 800S_2 = 3200Y_2[/pmath]
Tablo olarak ifade edilirse:
Ekonomide Değer Cinsinden Ex-ante Büyüklükler (2. yıl)
____________________________
Sektörler C V S Y
I 4400 1100 1100 6000
II 1600 800 800 3200
Toplam 6000 1900 1900 9800
____________________________
Ex-ante 1. yılda olduğu gibi yine [pmath size=5]Y_1>C_T[/pmath] yani [pmath size=5](6600Y_1>6000C_T)[/pmath] ve [pmath size=5]Y_2<(V_T+S_T)[/pmath] yani [pmath size=5](3200Y_2<1900V_T+1900S_T)[/pmath] durumu söz konusudur. Bu durumda ekonomide toplam ürün dağılımı şu şekilde olacaktır:
1. sektörde yaratılan artı-değerin yarısı (550 birim) 1. sektörün kapitalistleri tarafından bireysel tüketimleri için harcanırken, diğer yarısı (550 birim) sermaye olarak ayrılmakta ve ([pmath size=5]q_1 =4/5[/pmath]’den hareketle) bunun 440 birimi ek sabit sermaye ile 110 birimi ek değişen sermaye için harcanmaktadır. Buna göre 1. sektörün kendi ürettiği üretim araçlarına olan talebi [pmath size=5]4400C_1 + 440C_1 = 4840C_1[/pmath] olur. Geri kalan [pmath size=5](6600Y_1-4840C_1 =)[/pmath] 1760 birim 2. sektörden tüketim malları satın alımı için kullanılır. Bu durum 2. sektörün sabit sermayesini 160 birim arttırması anlamına gelmektedir. Aynı şekilde sermayenin organik bileşiminin sabit kaldığı varsayımından hareketle [pmath size=5](q_2 =2/3)[/pmath], değişen sermayenin değerinin 80 birim yükselmesi gerekir.
İkinci yılda üretilen ve toplam değeri 6600 birim olan üretim araçlarının 4840 birimi 1. sektörde, 1760 birimi 2. sektörde kullanılmaktadır. Toplam değeri 3200 birim olan tüketim mallarının [pmath size=5]1100V_1 + 110V_1^I +550S_1 = 1760[/pmath] birimi 1. sektöre satılmakta ve [pmath size=5]800V_2 + 80V_2^I + 560S_2 = 1440[/pmath] birimi ise 2. sektörde kullanılmaktadır.
Sektörler arasında gerekli değişimler yapıldıktan sonra 2. yıl sonunda ekonomi genelinde durum aşağıdaki gibi olacaktır:
[pmath size=5]4840C_1 + 1210V_1 + 550S_1 = 6600Y_1[/pmath]
[pmath size=5]1760C_2 + 880V_2 + 560S_2 = 3200Y_2[/pmath]
Tablo olarak ifade edilirse:
Ekonomide Değer Cinsinden Ex-post Büyüklükler (2. yıl)
______________________________
Sektörler C V S Y
I 4840 1210 550 6600
II 1760 880 560 3200
Toplam 6600 2090 1110 9800
______________________________
Ekonomi genelinde 3. yıl için ex-ante değerleri yazılırsa:
[pmath size=5]4840C_1 + 1210V_1 + 1210S_1 = 7260Y_1[/pmath]
[pmath size=5]1760C_2 + 880V_2 + 880S_2 = 3520Y_2[/pmath]
Yine yukarıdaki sürecin sonucunda sektörler arası değişimler tamamlandığında ekonomi genelinde 3. yıl için ex-post durum şöyle olacaktır:
[pmath size=5]5324C_1 + 1331V_1 + 605S_1 = 7260Y_1[/pmath]
[pmath size=5]1936C_2 + 968V_2 + 616S_2 = 3520Y_2[/pmath]
Hem 3.yıl hem de sonraki yıllar için büyüme sürecini tablo şeklinde ifade edilirse:
Ekonomide Değer Cinsinden Diğer Yıllardaki Ex-ante ve Ex-post Büyüklükler
Ex-ante 3. Yıl
______________________________
Sektörler C V S Y
I 4840 1210 1210 7260
II 1760 880 880 3520
Toplam 6600 2090 2090 10780
______________________________
Ex-post 3. Yıl
______________________________
Sektörler C V S Y
I 5324 1331 605 7260
II 1936 968 616 3520
Toplam 7260 2299 1221 10780
______________________________
Ex-ante 4. Yıl
______________________________
Sektörler C V S Y
I 5324 1331 1331 7986
II 1936 998 998 3872
Toplam 7260 2299 2299 11858
______________________________
Ex-post 4. Yıl
______________________________
Sektörler C V S Y
I 5856 1464 666 7986
II 2129 1065 677 3872
Toplam 7985 2529 1344 11858
______________________________
Ex-ante 5. Yıl
______________________________
Sektörler C V S Y
I 5856 1464 1464 8784
II 2129 1065 1065 4259
Toplam 7985 2529 2529 13043
______________________________
Ex-post 5. Yıl
______________________________
Sektörler C V S Y
I 6442 1610 732 8784
II 2342 1172 745 4259
Toplam 8784 2782 1477 13043
______________________________
Bu örneklerden sonra çıkan sonuçlar şu şekilde sıralanabilir:
(a) 1. sektörün değişmeyen sermayesi ile artı-değerinin toplamı, 2. sektörün değişmeyen sermayesinden daha büyük olmalıdır. İlk üç yıl için:
1. yıl : [pmath size=5](1000V_1 + 1000S_1)>1500C_2[/pmath]
2. yıl : [pmath size=5](1100V_1 + 1100S_1)>1600C_2[/pmath]
3. yıl: [pmath size=5](1210V_1 + 1210S_1)>1760C_2[/pmath]
Bu eşitsizlik 1. sektöre artı-değerinin bir bölümünü ek sermaye olarak kullanma olanağını vermektedir. Bu durum genişletilmiş yeniden-üretimin vazgeçilmez şartıdır.
(b) Genişletilmiş yeniden-üretimin işlemesi için realizasyon, ürünlerin ve öğelerinin her sektörde ve sektörler arasında belli bir dağılımını sağlamalıdır.
1. yıl: [pmath size=5](1100V_1 + 500S_1) = 1600C_2[/pmath]
2. yıl: [pmath size=5](1210V_1 + 500S_1) = 1760C_2[/pmath]
3. yıl: [pmath size=5](1331V_1 + 605S_1) = 1936C_2[/pmath]


© 2024, İktisadiyat