Chicago ve Princeton üniversitelerinde bulunmuş, Dünya Bankası’nda çalışmış ve oradan emekli olmuş, Türkiye’ye döndükten sonra İş Bankası Yönetim Kurulu üyeliğinde, ardından da Koç Üniversitesi Mütevelli Heyeti’nde bir süre yer almış iktisatçı Oktay Yenal’ın otobiyografisinden bir bölüm aktaracağım. Yenal, 50’li yıllarda İstanbul Üniversitesi iktisat fakültesinde ders verirken, kendi deyişiyle “geometrik eğrileri ve matematiksel formülleri ezberlemiş öğrencilerle” aşağıdaki şekilde tartışıyormuş:
– Bir mal üzerine satış vergisi konulunca, bu işlem o malın fiyatını nasıl etkiler?
– Fiyatı yükselir.
– Fiyatı yükselen malın talebine ne olur?
– Düşer.
– Mala talep düşerse fiyatı değişir mi?
– Fiyatı düşer.
– Öyleyse “bir malın fiyatını düşürmenin yolu, o mal üzerine satış vergisi koymaktır” diyebilir miyiz? [*]
Sizce bu akıl yürütmede yanlış olan ya da gözden kaçırılan şey nedir? Yenal bugün dahi pek çok iktisat diploması sahibinin bu soruya doğru cevap vereceğini sanmadığını söylüyor.
————————————
[*] Oktay Yenal, İktisat Penceremden, İstanbul: Homer Kitabevi, 2005, s. 50-51.