iktisadiyat

Abant İzzet Baysal Üniversitesi: 206

Adıyaman Üniversitesi: 52

Adnan Menderes Üniversitesi: 246

Afyon Kocatepe Üniversitesi: 186

Akdeniz Üniversitesi: 103

Anadolu Üniversitesi: 493

Ankara Üniversitesi: 82

Atatürk Üniversitesi: 246

Atılım Üniversitesi: 60

Bahçeşehir Üniversitesi: 75

Balıkesir Üniversitesi: 41

Bartın Üniversitesi:104

Başkent Üniversitesi:70

Beykent Üniversitesi:122

Bilecik Üniversitesi:226

Bilkent Üniversitesi:180

Bingöl Üniversitesi: 108

Boğaziçi Üniversitesi: 108

Bozok Üniversitesi: 124

Celal Bayar Üniversitesi: 308

Cumhuriyet Üniversitesi:144

Çanakkale Üniversitesi: 164

Çankaya Üniversitesi: 60

Çankırı Karatekin Üniversitesi: 104

Çukurova Üniversitesi: 246

Dicle Üniversitesi: 41

Dokuz Eylül Üniversitesi: 252

Dumlupınar Üniversitesi: 210

Ege Üniversitesi: 216

Erciyes Üniversitesi: 206

Erzincan Üniversitesi: 104

Eskişehir Osmangazi Üniversitesi:206

Fatih Üniversitesi:120

Galatasaray Üniversitesi:21

Gazi Üniversitesi:368

Gaziantep Üniversitesi:154

Gaziosmanpaşa Üniversitesi: 186

Gediz Üniversitesi: 70

Giresun Üniversitesi: 164

Gümüşhane Üniversitesi: 154

Hacettepe Üniversitesi: 205

Harran Üniversitesi: 62

Hitit Üniversitesi: 164

Işık Üniversitesi: 195 (İİBF’ye toplu alım)

İnönü Üniversitesi: 82

İstanbul Bilgi Üniversitesi: 80

İstanbul Kültür Üniversitesi: 65

İstanbul Teknik Üniversitesi: 35

İstanbul Üniversitesi: 410

İzmir Ekonomi Üniversitesi: 115

Kadir Has Üniversitesi: 50

Kafkas Üniversitesi: 144

Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi: 196

Karadeniz Teknik Üniversitesi: 370

Karamanoğlu Mehmet Bey Üniversitesi: 246

Kırıkkale Üniversitesi: 164

Kırklareli Üniversitesi: 52

Kilis 7 Aralık Üniversitesi: 41

Kocaeli Üniversitesi: 246

Koç Üniversitesi: 101

Maltepe Üniversitesi: 62

Marmara Üniversitesi: 442

Mersin Üniversitesi: 72

Muğla Üniversitesi: 246

Mustafa Kemal Üniversitesi: 124

Nevşehir Üniversitesi: 144

Niğde Üniversitesi:103

Okan Üniversitesi: 640 (İİBF’ye toplu kabul)

Ondokuz Mayıs Üniversitesi: 52

Ordu Üniversitesi: 164

Ortadoğu Teknik Üniversitesi: 108 (Kuzey Kıbırs Kampüsü hariç)

Pamukkale Üniversitesi: 268

Sabancı Üniversitesi: 176 (Ekonomi-Siyaset Toplu Kabul)

Sakarya Üniversitesi: 176

Selçuk Üniversitesi: 246

Süleyman Demirel Üniversitesi: 246

Şırnak Üniversitesi: 41

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi: 75

Trakya Üniversitesi: 154

Uludağ Üniversitesi: 410

Uşak Üniversitesi: 72

Yaşar Üniversitesi: 50

Yeditepe Üniversitesi: 70

Yıldız Teknik Üniversitesi: 206

Yüzüncü Yıl Üniversitesi: 124

Zirve Üniversitesi: 60

Zonguldak Karaelmas Üniversitesi: 206

Toplam kaç ediyor? Eğer yanlış toplamadıysam 14,090.

Peki, nedir bu sayılar? 2009 yılı için YÖK’ün belirlediği üniversitelerin iktisat bölümü kontenjanları. Hemen belirteyim, bu kontenjanlar, Türkiye’deki bütün üniversitelerin birinci ya da ikinci öğretimlerinin, Türkçe, İngilizce ya da Fransızca eğitim yapan “iktisat” ya da “ekonomi” adlı bölümlerini içeriyor. Adları iktisat ya da ekonomi olmayan, “bankacılık ve finans”, “ekonomi ve finans”, “maliye”, “ekonomi politik ve toplum felsefesi”, “Uluslararası Ticaret”, “Uluslararası Finans”, “Finans Matematiği” ya da  “İşletme-Ekonomi” gibi iktisat bölümleriyle hemen hemen aynı programa sahip bölümlerin kontenjanlarını içermiyor. Ayrıca, KKTC ve Türkiye’ye kontenjan ayıran diğer bazı komşu ülkelerin üniversitelerini listeye koymadım. Onları da ekleyince, rahatça 15,000′e ulaşıyoruz. İktisatla benzer programlara sahip, yukarda adını saydığım bölümleri de ekleyince 20,000′i bile geçiyoruz. Hatta, kontenjan sınırlaması olmayan Açıköğretim Fakültesi İktisat Bölümü’nü de eklersek, rakam kimbilir kaça çıkar?

Durum sadece iktisat da böyle değil. Örneğin, İstanbul Tıp Fakültesi’nin (Çapa) bu sene 400 öğrenci alacağını biliyor musunuz? Peki ya İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nin kontenjanının iki sene önce 400 iken bu sene 1200′e çıkarıldığını?

Evet, 2009 ÖSS sonucu, Türkiye’de toplam yaklaşık 14,000 öğrenci iktisat bölümüne girecek. Üniversitelerdeki öğretim elemanı sayıları ve fiziki imkanlar, kaliteli bir eğitim için yeterli mi, değil mi; üniversiteler bu hormonlu kontenjanlarını azaltıp eğitim kalitesini arttırmaya çalışırken, YÖK neden ısrarla devlet üniversiteleri kontenjanlarını her sene arttırır, gibi soru ve  tartışmalara hiç girmiyorum. Merak ettiğim, ülke ekonomisinin, bu kadar iktisat-ekonomi öğrencisine ihtiyacı var mıdır acaba?

Ne yazık ki, bu sorunun cevabını ben de bilmiyorum. Ama sağduyum, bu kadar iktisatçıya ihtiyaç olmadığını söylüyor.

Öncelikle, İktisadiyat.com okuyucularına merhaba. Site için ilk yazımı, doğrudan spesifik bir iktisadi konuya ayırmak istemedim. Bu şekildeki yazıları daha sonrası için saklamak isterim. Bu ilk yazıda, kısa bir şekilde, iktisat teorisinde süregelen bir tartışmadan hareketle, metodolojik bir perspektif çizmek istiyorum.

Metodolojik tartışmanın konusu, iktisatta matematiğin artan sıklıkta kullanımı.

Sadece 1-2 ders iktisat dersi almış olan lisans öğrencileri dahi iktisadın araçlarını giderek daha sık kullandığı bilimlerden birinin de matematik olduğunu bilirler. Öyle ki, günümüzde, önde gelen akademik bir iktisat dergisinde yayımlanan bir makaleyi anlayabilmek için lisans düzeyinde matematik bilgisi yeterli olmayabilmektedir. Lisans programlarında sık sık alıştırması yapılan, türev ya da integral almanın çok ötesinde, gerçel analiz, topoloji, fonksiyonel analiz, olasılık ve ölçüm teorisi gibi dersler çerçevesinde, doktora düzeyinde matematik birikimine sahip olmak, ana-akım (ya da teknik ifadeyle ortodoks) bir makro ya da mikro iktisatçı için olmazsa olmazlardandır.

Matematiğin iktisatta kullanılmasının egemen görüş ve bir zorunluluk haline gelmesiyle, dünyada ezici sayıdaki ekonomi bölümünün matematiksel yöntemleri benimsemesi sonucunu doğurmuştur. Lisans ve yüksek lisans derslerine gittikçe artan bir ölçüde matematik dersleri eklenmiştir. Diğer yandan, bu durum, özellikle matematik dışındaki, tarih, siyaset bilimi, sosyoloji gibi diğer bilimlerin araç, konu ve yöntemlerini kullanan veya yukarda bahsettiğim çerçevede matematik bilgisine sahip olmayan iktisatçılarca oldukça tepkiyle karşılanmaktadır.

İktisadi düşünce tarihine baktığımızda, her ne kadar öncesinde de çeşitli matematiksel yöntemler iktisatta kullanılsa da (örneğin Kapital’de dahi birçok matematiksel ifade vardır, bunu sevgili Can Madenci’nin sitede yayınlanan son yazısında da görebiliriz.) matematiğin iktisatta yoğun biçimde kullanımının, 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başında William Stanley Jevons, Alfred Marshall, John Bates Clark gibi ilk ikisi İngiliz ve üçüncüsü Amerikalı neoklasik iktisatçılar tarafından başlatıldığını görürüz. Bu kullanım daha sonra 1930′da, tüzüğünde temel amacının matematiksel yöntemlerin iktisatta kullanılması olduğunu yazan Econometric Society adı verilen iktisatçılar topluluğunun kurulmasıyla da hız kazanmıştır. 2. Dünya Savaşı sonrası başlayan Soğuk Savaş döneminde hızla gelişen oyun teorisi ile birlikte Batı’da iktisat ve matematik ilişkisi gittikçe gelişmiştir. Yüksek matematik kullanan oyun teorisi modelleri sadece mikroekonomiyi etkilemekle kalmamış zamanla makroekonomik analize de girmiştir. Öte yandan, Sovyet matematikçileri ve iktisatçıları da planlı ekonominin gerektirdiği hesaplama ihtiyacı nedeniyle, lineer programlama ve dinamik optimizasyon gibi teknikleri geliştirmişlerdir.

Günümüzde ise, akademik dünyada neoklasik ortodoksi denen ve çeşitli alt akımları da içinde bulunduran egemen görüş, matematiği iktisatta kurduğu modeller çerçevesinde artan sıklıkta kullanmaya devam etmektedir. Bunun karşısında ise, farklı görüşlerdeki ana-akım dışı ve eleştirel (Teknik ifadeyle heterodoks) iktisatçılar vardır. Tüm heterodoks iktisatçılar olmasa da, bu grubun önemli bir kısmı (Bunların içinde yelpazenin bir ucundaki Avusturya okulu üyelerini, diğer ucunda Marksist iktisatçıları veya ortadan kimi Post-Keynesyenleri ya da konu ayrımıyla özellikle iktisat tarihçilerini ve iktisat sosyolojisi çalışanları sayabiliriz.) matematiğin iktisatta kullanımına şiddetle karşı çıkmaktadır. Matematiğin iktisattan toptan atılması çağrısı yapılan metinler hazırlanmakta ve bunlar kimi heterodoks yayınlarda yer almaktadır. Avusturyalılar, matematiğin iktisatta kullanımının er ya da geç, planlı ekonominin pazara üstünlüğüne varacağından korkmakta, diğerleri ise genelde matematiksel modelleme yapmadıkları için dışlandıkları egemen görüşü eleştirmektedirler. Bu eleştiri son zamanlarda şiddetini oldukça arttırmış ve matematiksel modeller içeren iktisat makalelerine bir bütün olarak Otistik İktisat adı verilmiştir.

Oysa, unutulmamalıdır ki, iktisatta matematiğin kullanılması çeşitli sayıdaki yöntem tercihlerinden birisidir. Disiplinlerarası olmasıyla övündüğümüz iktisat biliminin, pek doğaldır ki, sosyoloji, psikoloji, matematik ve hatta fizikle dahi kesişim alanları olacaktır. Bu kesişim alanlarını iktisattan soyutlamanın, iktisat bilimine hiçbir katkı sağlamayacağı açıktır. Unutulmamalıdır ki, iktisat biliminde matematik bir amaç değil, iktisadi gerçeklikleri açıklayabilmek için kullanılan bir araçtır. Pazar ekonomisine karşı olan biriyseniz, düşünmelisiniz ki, pazar ekonomisinin güzelliklerini meşrulaştıran modellerde eğer varsa suç, matematiğin değil, gerçek dışı varsayımlar yapan iktisatçılarındır. İktisadi modeller, dünyadaki bir gerçekliği açıklayamıyorsa, burada yalan söyleyen matematik değil, iktisatçının kendisidir. Örneğin, matematiğin yoğun olarak kullanıldığı kimi modeller, çeşitli varsayımlar altında liberalizmi, pazar ekonomisini ya da eşitsizliği meşrulaştırıyor olabilirler. Ancak, aynı modeller, farklı varsayımlar altında, daha eşitlikçi bir sistemi ve hatta sosyalizmi dahi meşrulaştırabilirler. Önemli olansa bu varsayımların ne olduğunun ve bunların modele olan etkisini sorgulamaktır. Ancak, altını çizerek vurgulamak gerekir ki, matematik ve iktisat ilişkisini güçlendirmek, iktisadı uygulamalı matematik haline getirmek ya da iktisadın sosyal bir bilim olduğunu unutarak, siyaset bilimini, sosyolojiyi, psikolojiyi, tarihi, felsefeyi iktisattan koparıp atmak olarak görülmemelidir. İktisadi perspektifin, en az matematiksel boyutunun olduğu kadar, sosyolojik, felsefi, tarihi ve siyasi boyutları da önemlidir. İktisat disiplinlerarası özellikleri ağır basan sosyal bir bilimdir ve bu özelliği onun gelişmesi için büyük bir avantajdır.

Ceyhun Elgin