iktisadiyat

İnsan Nasıl Karar Verir? (NPYD-4)

Nasıl karar veririz veya objektif olarak karar verebilir miyiz? Çoğumuz insanın objektif olarak karar verebildiği ön yargısına sahibiz ancak çalışmalar gösteriyor ki karar verme sürecimiz o kadar çok bilgiden/veriden etkileniyor ki; bizim objektif kararlar vermemizi sekteye uğratabiliyor çoğu zaman. Bunun temelinde beynimizin hiç de objektif olmayan çalışma şeklinin olduğunu söylersek çok da abartmış olmayız. Nöropazarlamanın ne olduğu, neden önemli olduğu, yaygın olarak kullanılan tekniklerden ve etik sorunlardan bahsettik önceki yazılarda. Bu sefer, biraz daha ağırlıklı olarak nöropazarlamanın sağladığı bakış açısından ve yapılan deneylerden bahsetmek istiyorum. Yazı boyunca sırasıyla, tadım testi ve zihinsel etiketleme, beyin ödül sistemi, alış-veriş ve beyin ilişkisi gibi konulardan bahsedeceğim. Ama temelde ele almak istediğim sorular: insanın karar vermesini etkileyen sistem hangisidir ve bu sistem nasıl çalışır?

Read the rest of this entry »

Çok para kazanıyormuşum gibi, geçenlerde bir “tasarruf” telaşıdır aldı beni! Her ayın sonunda elimde kalan 3-5 kuruşu nereye koysam diye yastığımın altında sayarken bir yakınım “TOKİ’ye girsene” diye nasihatte bulununca merak edip araştırdım. TOKİ’nin sayfası gerçekten ilginç bilgilerle dolu!

TOKİ’den ucuza ev alma hayali
TOKİ‘nin internet sayfasında şöyle bir slogan var: “Çağdaş mekanlarda herkese yeterli konut“. Herhalde bir bildikleri vardır diye düşünüyorsunuz ama sonra Ankara Gölbaşı’ndaki TOKİ konutlarına akşam 19′dan 23′e kadar saat başı otobüs olduğunu düşününce bir an hangi çağda yaşadığınızı sorgulamadan da edemiyorsunuz. Bunun dışında iş saatlerinde de 2 tane otobüsün ring yaptığını öğrenince “aslına bakarsanız çağdaş bir mekanmış vesselam!” demeden de edemiyorsunuz. Mazhar abinin dediği gibi: “öyle haller içindeki halim, Türkçe’ye çevirmeye yok mecalim…”

Read the rest of this entry »

Bu hafta yazmaya pek zamanım olmadı (Tembelim demenin başka bir yolu). Ancak, sizlerle birşeyler paylaşmam gerektiğinin farkındayım. Yazımın gecikmesini bağışlamanız için sizi eğlendirmesini umduğum bir yazımı paylaşayım dedim sizlerle. Bu hafta bir iktisatçının, sevdiği ve bir türlü kavuşamadığı kadının üç farklı yanını analizini okuyacaksınız. Daha iktisadi meselerle(aslında bu konunun çok iktisadi olduğunu düşünüyorum) ilgili yazı yetiştiremedikçe bu tarz yazılarla karşınızda olacağım. Buyrun efendim okuyun bir iktisatçının sevdiği kadına nasıl baktığını.

Read the rest of this entry »

Abant İzzet Baysal Üniversitesi: 206′da sabit

Adıyaman Üniversitesi: 52′den 114′e

Adnan Menderes Üniversitesi: 246′dan 258′e

Afyon Kocatepe Üniversitesi: 186′dan 196′ya

Ahi Evren Üniversitesi: 104 kişilik yeni bölüm

Akdeniz Üniversitesi: 103′te sabit

Read the rest of this entry »

İnternette dolanırken, on gün önce Radikal gazetesinde yayınlanmış “Neo-liberaller ve Darbeler” adında bir yazıya denk geldim. Merak edip yazıya baktığımda Hayek’ten bahsedildiğini gördüm. Üstelik benim İktisadiyat’ta yayınladığım Hayek çevirilerinden biri ve benim takdim yazım da kullanılmıştı. Ama nasıl?

İlk olarak, benim röportajlara yazdığım takdim yazısında verdiğim bir Hayek alıntısı kullanılmış – hem de aynen benim yaptığım çeviriyle. Ama kaynak olarak başka bir kitap gösterilmiş. Radikal’de kullanılan cümle şu:

Otoriterliği totaliterlik ile karıştırmayın. Latin Amerika’da olan hiçbir totaliter hükümet bilmiyorum. Sadece bir tane vardı, o da Allende yönetimindeki Şili’ydi. Şili şu anda büyük bir başarıdır. Dünya Şili’nin zamanımızın büyük iktisadî mucizelerinden biri olduğunu anlayacaktır. (Burada ikinci sayfa.)

Read the rest of this entry »

Geçen gün Kemal Tahir’in “Sosyalizm, Toplum ve Gerçek” adlı kitabını karıştırıyordum. Aslında kitap Kemal Tahir’in Bağlam Yayınları’ndan çıkan ve defterlerinden derlenen Notlar serisine ait. Kitabın bir yerinde Tahir’in Keynes’in Genel Teori kitabından bahsettiğini gördüm. Üstelik kitaptan bir alıntı da vardı. Ancak Tahir’in ikinci cümlesi ve alıntı düşük cümleli. Şöyle yazmış Tahir (köşeli parantez içindeki sayfa numaraları linkini verdiğim kitaba ait):

Keynes kapitalist ekonomilerin İncil’i sayılan İşgücü, Faiz ve Para’nın Genel Teorisi adlı kitabını 1923-33 buhranı yıllarında yazdı, ki bizim bu yıllarda devletçiliğe sarılmamız (hele liberalizme bir daha dönmemek istediğimiz bir dönemde) rastlantı olmasa gerek…  (Bir dış – İngiliz – öğüdü) bu kitap, çıkmazdan sıyrılmanın tek çaresini, devleti kapitalizm yararına çalıştırmayı salık veriyordu.

“Devlet yatırımcıları bir çeşit yatırımları sosyalistleştirirken de devletin böylece ödev alanlarını genişletmesi günümüz (hâkim) ekonomik müesseseleri kurtaracak tek yoldur.” (Keynes) [s. 68-9]

Read the rest of this entry »

Sağ olsun Ekrem dün bir isyan bayrağı çekti. Ben de bugün onun bayrağının yanına bir başka bayrak çekmek niyetindeyim: Erasmus değişim programları!

Google’a bu işin amacı nedir diye sorduğumda önce nazlandı “Git Binali Yıldırım’a sor” dedi ama sonra ikna etmeyi başardım. Çıkan sonuçlarda şöyle bir şeyle karşılaşıyorsunuz:

Programın amacı Avrupa Birliği ülkeleriyle aday ülkelerin yüksek öğretim kurumları arasındaki işbirliğini teşvik edip geliştirerek yükseköğretimde Avrupa boyutunu ön plana çıkarmaktır. Bu amaçla Erasmus programı kapsamında her yıl binlerce öğrenciye ve öğretim görevlisine eğitim ve öğretim faaliyetlerinin bir kısmını yurtdışında geçirme imkanı tanınmakta, bunun yanında ortak araştırma projeleri, yoğun programlar, müfredat geliştirme çalışmaları ve Avrupa çapında Tematik Ağların finansmanı sağlanmaktadır. Erasmus eylemi oluşturulurken hedefler arasında Avrupa’da yüksek öğrenimin kalitesini arttırmak, farklı kültürler ve yaşam biçimlerine karşı toleranslı yaklaşabilme becerisini geliştirmek ve dünyanın en rekabetçi ekonomileri arasında Birlik olarak yer alabilmek için küreselleşme sürecinde istihdam piyasasının niteliklerine uygun eleman yetiştirebilmek amaçlanmıştır.

Sevgili Avrupa Birliği’nin ilgili birimleri başta olmak üzere tüm “paydaş”lara, bu aralar necip Türk köşe yazarlarının arasında moda olduğu üzere, ben de bir açık mektup yazayım. Hoş, açık mektubun dili Türkçe olduğu için Avrupalı dostlarımız zorluk çekebilirler ama Google Translate pek de fena değildir. (Please use Google Translate my dear EU) Read the rest of this entry »

Ben niyet mektubuna karşıyım arkadaş! Varlığına ya da gereksinim duyulma nedenine değil, ama yazılış şekline karşıyım.

Neye niyet ediyorsun? Akademik bir kuruma öğrenci olarak kabul edilmeye. Ne güzel! Peki, yaptığın ne? Kendini anlatan bir yazı kaleme almak, neden beni almalısınız formatında. Beni zıvanadan çıkaran husus da tam bu işte… Gece âlemine birilerini (t)avlamak için çıkmış adamların yaptığı gibi allanıp pullanır öyle çıkarız (t)avlanacak olanın karşısına. Hem fiziksel hem de ruhsal bir allanıp pullanmadır bu. Yani o, âlemlere dalan adam gerçek olandan farklıdır. Zaten gece ilişkilerinin kısa ömürlü olmasının nedeni de bu özden sapma değil midir? Uyandığınızda gecekinden farklı biriyle sabahlarsınız, ama aslında güne merhaba dediğindir gerçek olan. Neyse bu benzetmeyi fazla uzatmadan ana konuya döneyim. Niyet mektupları tek okumayla yazan hakkında kanaate varılan yapılarıyla tek gecelik gönül uğraşlarına benziyorlar. Okuyacak olanı (t)avlamak için allan pullan…

Read the rest of this entry »

* Bu yazı 22 Haziran 2010 tarihinde Siyaset Kahvesi’nde yayınlanmıştır.

Futbolseverlerin şu vuvuzela zımbırtısı yüzünden paralize olduğu bu sancılı dönemde, Dünya Kupası tarihine şöyle bir bakıp, insanlık olarak ne badireler atlattığımıza dair bir değini yapmak istedim. Acısıyla tatlısıyla ne kupalar yaşanmış derken, belki de tek derdimizin vuvuzela olduğuna sevinmeli ve bu şımarıklığımızla gurur duymalıyız.  En kötü günümüz böyle olsun diyelim.  Futbol gerçekten sadece futbol değildir ; futbol hiçbir zaman basit bir oyun olmadı.  İngilizlerin baş döndüren ilk 20 dakikaları, Almanların kazanmaya programlı makine düzeni, Hollandalıların total futbolu, İspanyolların rakibi felce uğratan pas trafiği, Brezilyalıların insanüstü top sürüş tekniği ve İtalyanların katı defansı gibi teknik kavramlar  bu oyunun tarihini anlatmaya yetmez kuşkusuz. Çünkü insan oyundayken bile sadece oyunda değildir; psiko-sosyal bir varlık olarak tüm benliğiyle, yanlışıyla doğrusuyla , yitici ve saçma ya da tam tersi kalıcı ve güzel olanıyla yeşil sahadadır. Read the rest of this entry »

Geçtiğimiz ay İsveç başvuruları ile ilgili yazıma ek olarak bu ay yurt dışı başvurularının en önemli belgelerinden olan niyet mektubu ve referans mektubu yazımından bahsedeceğim. Hiç şüphesiz farklı ülkelerden onlarca aday ile mülakat yapmanın zorluğunu ve bu mülakatlardaki adayların verimliliklerini düşünürsek başvurulan okuldan “Canım niyetin ne senin? Anlat hadi bir yazıyla” demesinin çok mantıklı olduğunu görürüz. Niyet mektubu yazmak her ne kadar kolay olsa da diplomatik kıvraklık isteyen bir iş…
Read the rest of this entry »