iktisadiyat

Ben pornoyu severim. Beni kışkırtan, kızdıran, heyecanlandıran, dürten şeylerden kendimi alamam. Belli ki birçok insan benimle aynı fikirde ki porno sektörü (bacasız endüstri) bunca yıldır dimdik ayakta ve giderek de büyüyor. Pornostarlar hayallerdeki gerçekliği gerçekmiş gibi gösteren kandırıkçılardır. İclal Aydın gibi söyleyecek olursak, porno büyüklere masaldır.

Nasıl pornoda sekse seyirci kalıyorsak, pornostarların konserlerinde de müziğe seyirci kalıyoruz. Onu duyamıyoruz yahut dinlemeye değer bulmuyoruz çünkü her star kitlelerin ilgisine taliptir. İlgi çekmenin düzayağı ise kösnüdür. Para ve cinsel haz hayatlarımızdaki en kuvvetli iki kutup olduğu için vaatler de hep bu mecralar üzerinden geçiyor. Siyasetçi para vaadiyle, starlar ise cinsel haz vaadiyle yaşıyorlar. ‘Star’ yaftasını yalnızca popüler müzik türleri cenderesinde sıkışan müzisyenlere yapıştırmıyorum. Farklı kulvardaki birçok müzisyen star olabilir. Her ne kadar hayranlarınca star diye yaftalanmasa da ( derviş, ermiş, usta daha revaçta ) Erkan Oğur da bir stardır ne yazık ki. Sahneye çıktığında kendisinden beklenenlerin farkındadır ve bekleneni önünde sonunda verecektir. Herkesçe bilinen bir eser seslendirmeden sahneden inebilir mi Fazıl Say? Ya kendi yorumuyla Türk Marşı çalacaktır, ya Kara Toprak çalacaktır ya da herkesin ‘bir yerlerde daha önceden duyduğu’  bir müziği çalacaktır. Halbuki kalbur üstü starları star yapan bekleneni vermemeleridir. Bir zamanlar bekleneni vermedikleri için dikkat çekmişler, kimileri kalabalığın ilgisini çekmeyi hep başarmış, kimileriyse küçük bir kesimce izlenmiş. Kalabalığın burun kıvırdığı kişiler hep ilgimi çektiler çünkü herkes benimle aynı fikirdeyse yanılıyorumdur hissine kapılmadan edemem. Bir nevi münzevi olarak gördüklerimin peşinden gitmeyi yeğlerim. Münzeviler çünkü etraflarını çevirenlerden kendini yalıtmayı başarabiliyorlar. Onları yok saymak pahasına da olsa kendi beklentilerine eğilenlere, onların bu acaip derişimine hayran oluyorum. Seksten daha ilginç şeyler keşfedebilen herkese hayran olurum ben. Neyse, beklentiler diyorduk. Ornette Coleman’dan önce hangi dinleyici tamamiyle kuralsız ve kalıpsız bir doğaçlama beklentisiyle konsere giderdi? Ya da Schoenberg’den önce kim bir klasik müzik konserinde uyumsuz ( dissonant ) sesler duymayı beklerdi? Mutlaka bu beklenti içinde olan küçük bir kitle vardı ve hep oldu, umarım hep de olacak. Tüm bu sancılar, yeni sesler, anlamsız bulunan cümleler, denemeler onlar içindi. Gerisi fasa fiso, kuru kalabalık.

Her arayışın sonu nasıl oluyorsa bir şekilde membasına göz dikiyor. Eğer sizi dürten bir merak, içinizde sizi kışkırtan bir hafiye varsa müzikteki arayışınızın rotası da eninde sonunda kendinize dönüyor. Aramak dediysem hemen üzerinize alınmayınız. Bu arayış sayrılı, kuru kuruya, kendi kendini bitire bitire, uykularınıza giren bir şey; “ Yemek yapmayı, sinemaya gitmeyi ve arkadaşlarımla sohbet etmeyi severim. Boş zamanlarımda kitap okurum, müzik dinlerim” diyenlerin arayışı kadar sağlıklı değil ne yazık ya da ne mutlu. Onlar aramaktan çok aranıyorlar aslında. Birileri kitaplar yazıyor, ilk onları buluyor; albüm çıkarıyor, ilk onlara dinletiyor; film çekiyor, ilk onlara izletiyor. Birileri bizleri ısrarla arıyor ve bazılarımızı buluyor, bazılarımızsa kaçmayı başarıyor. Arama kısmı da bu kaçış sırasında peydah oluyor zaten genellikle. Kaçan adam tutunacak başka bir dal arar ama Cemil Meriç’in dediği gibi “Düşenler tutunacağı dalı seçemezler.” Aramaya kaçmaya başladıktan sonra başlayanların araması da değil benim işaret ettiğim, aramayı iş edinenlerin arayışından bahsediyorum. Muhatabım Lokman Hekim ve gibilerdir. Söylenceyi duymuşsunuzdur, Lokman Hekim yaşlanmıştır ve Asi Irmağı kıyısında ölüme çare aramaktadır. Karşısına çıkan bir adam Lokman’a nereye gittiğini sorunca, Lokman ölüme çare aradığını söyler. “Ölüme çare var mıdır?” diyen adama bana kalırsa tüm devrimlerin şiarı, sebebi, bahanesi olabilecek sihirli bir cümleyle cevap verir: “Yoktur belki ama aramak da mı yoktur?”

Read the rest of this entry »

1986 yılında ECM Records’tan çıkmış, hala keşfedilmeyi bekleyen bir albüm Rain On The Window.

Albümden önce kısaca ECM Records’u tanıtmak isterim. Avrupa’nın yeni müzik estetiğini temsil etmek üzere, 1969 yılında sahibi ve yaratıcısı müzisyen Manfred Eicher tarafından kurulmuş bir şirkettir. İkibin üzerinde albümün prodüktörlüğünü üstlenmiş ve dünyanın faik kesmine -sanat açısından- seslenmiştir. Dünyada da pek alıcısı olmayan müzik türlerinin ve müzisylenlerin ardında durmuş.

Read the rest of this entry »

Başlıktan da anlaşılacağı üzere konumuz Fazıl Say. Herkesin yaptığını yapmak olacak belki bu, nafile bir yazıdır hatta, “Hanım koş tavşan dağa küsmüş” diyeceklerdir kim bilir ama ben yine de yazayım. Yazayım istiyorum çünkü saldırgan adamları seviyorum. Yazayım istiyorum çünkü “İnsanlar tartışsın bunu diye yazdım” diyor Fazıl Say. “Müziği müzisyenlerle konuşmak isterim” diyor, hay hay. Tabii ki boy ölçüşecek değilim onunla ama ben de nota yazabiliyorum, enstürman çalabiliyorum, müzik tarihi okudum, armoni bilgim var. Müzik konuşmak için gereken asgari şartları sağladığımı düşünüyorum. Kaldı ki müzik hakkında konuşmayı mimari hakkında dans etmeye benzetiyorum (bunu başkasından duymuştum sanırım).

Read the rest of this entry »

Müzik ne işe yarar?

İnsanlıkla beraber var olan müziğin işlevinin daima değiştiğini varsayarsak, bu soruya bir dizi cevap vermek mümkün: Karşı cinse kur yapmaya, heyecanlanmaya, başka türlü anlatamayacağımız şeyleri anlatmaya, hüzünlenmeye, bazı hastalıkların tedavisine, eğlenmeye, dans etmeye, ferahlamaya, uyumaya, uyanmaya, yalnız kalmaya, birlik olmaya… ve nihayet tüketilmeye yarar. Nitekim Danuta Mirka “Değişik insanlar için müzik, tefekkür edilecek, üzerine meditasyon yapılacak bir nesne, inclenecek bir organizma, yapısı çözülecek bir mekanizma ya da tüketilecek bir ürün olabilir” demiş. Artık bizi düşünmek değil tüketmek var ediyor. Tüketiyoruz öyleyse varız çünkü günümüzde bireyin birey olarak gerekli ve hemen hemen yeri doldurulamaz olduğu tek yer tüketici konumudur. Müziğin uzun zamandan beri farklı tanımlanmış işlevleri var, oysa sanat eserinin sağlaması gereken tek koşul işlevsizliktir. Müzik tanımlanabilir bir işleve sahip olup nesneleşmekle de kalmıyor, işlevinden farklı amaçlar için kullanılıp fetiş haline geliyor.

Read the rest of this entry »

pat metheny – orchestrion

Pat Metheny – The Orchestrion müzikte/müzikle yalnızlaşmanın/yalıtımın geldiği son yer. Bu projesinde müzsiyenler yerine muazzam mekanik düzeneklerle çalıyor Pat Metheny. İnternette bolca görsel ve işitsel örnek bulabilirsiniz.

Önceleri müzik birlikte dinlenilen, birlikte çalınan nihayetinde birleştiren ya da kalabalıklaştıran bir şeydi. Romalı filozof Boethius (M.S.. 480-524)’un ortaya attığı seslere ad verme fikri Arezzo Katedralinde rahip olan Guido’ nun adımıyla tamamlandı. Guido 1030 yılında latince bir şiirin ilk hecelerinden bugün kullandığımız notaların ismini türetti.

utqueunt laxis

resonare fibris

mira gestorum

famuli tourum

sol ve polluti

labi reatum

sancto lonnes

(“Ey Aziz Yahya! Kötülüklerden sıyrılıp senin güzel amellerini anlamaları için, ümmetinin hançerelerini titret.”)

Read the rest of this entry »