iktisadiyat

Ekonometriye pek ilgim yoktur. Aslında amacı adam gibi makroekonomi öğrenip ve üzerine makroekonomometri ile örülmüş bir tez yazmak olan bendeniz, Kopenhag Üniversitesi’ne gittiğim sene Søren Johansen’in emekli olması ve Katarina Juselius’un da bir sonraki sene ders vermeyi bırakması sebebiyle hayal kırıklığına uğramış; aynı döneme denk gelen Jean-Robert Tyran’ın dersiyle deneysel ve davranışsal iktisatla tanışmış birisiyim. Hal böyle olunca eliniz derin ekonometri analizlerine değil de her bir deneydeki değişkenin anlamlılığına baktığınız basit t ya da F testlerine alışıyor.
Eğer siz de benim gibi ekonometri “özürlü” iseniz ve kod sayfalarında kaybolmak istemiyorsanız ve bir de üzerine “bedava yazılım baldan tatlıdır” diye düşünüyorsanız GRETL tam size göre! Üstelik dil desteği verdiği birkaç dilden birisi de, Yard.Doç.Dr. Talha Yalta’nın katkılarıyla, Türkçe.

Programın en sevdiğim özelliği tabi ki açık kaynak kodlu ve ücretsiz olması! Konu hakkında teknik bilgi sahibi olanların geliştiriciliği, bizlerin de yaygın olarak kullanmamızla sürekli gelişen bir yapısı var. Bir diğer sevdiğim özelliği ise oturum kaydedebilme özelliğiniz. Örneğin 17 tane farklı denklem kurdunuz ama daha sonra bunlara tekrar bakmak istiyorsunuz. İşte oturum kaydetme sayesinde bir tık ile o ana kadar yaptığınız her şey, bir sonraki oturumda karşınıza çıkıyor. Ya da diyelim ki bu 17 tane tahminin sonucunda t-testlerini karşılaştırmak istiyorsunuz. Ekran görüntüsünün en üzerindeki yerde “Model 1″ yazan şekilde olduğu gibi modellerinizi buraya kaydediyorsunuz, sonra tutup sürükleyerek “Model Table”ın içine bıraktığınızda otomatik olarak karşılaştırmalı bir tablo çıkıyor karşınıza.
Biliyorum, şimdiye kadar kullandığınız E-views  ya da bir sürü emek harcayarak kod yazmanın inceliklerini öğrendiğiniz Pc-Give’i bırakmak zor gelecek ama inanın, çok ama çok kolay bir program. Sanırım 5dk. içerisinde Logit modelimi kurmuş, testleri bitirip çıktısını almıştım ki programı daha önce bilmeyen ve programları çözme konusunda pek de yetenekli olmayan birisi olarak söylüyorum.

Lafı fazla uzatmayalım. Siz şu kaynaklara bir bakın, kendiniz karar verin:

GRETL’i indirebiliceğiniz ve hakkında bilgi alabileceğiniz Türkçe sayfa
Araş.Gör. Cengiz Aytun’un GRETL’i anlattığı blog yazısı
Pardus’un konuyla ilgili sayfası

 Ekonometri başlığı altında sadece bir yazının varlığı beni uzun zamandır rahatsız etmekte idi. Ben de bu rahatsızlığı fırsata dönüştürerek üyesi olduğum Ekonometrik Araştırmalar Derneği ve derneğimizin çıkartmaya başladığı uluslararası hakemli dergi hakkında bilgi vermek istedim.

Bir başka deyişle Reklamlar… : ))

Ekonometrik Araştırmalar Derneği,  05 Ekim 2005 tarihinde, Ankara’da kuruldu. Dernek, ekonometri bilim dalının geliştirilmesine, bilimsel araştırmalar yapılmasına, bu bilim dalıyla gerek teorik gerek uygulama olarak ilgilenen tüm akademisyen ve araştırmacıların bir çatı altında toplanmasına katkıda bulunmak amacını taşımaktadır.

Dernek Mart 2006’dan bu yana Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) ile ortaklaşa ‘EAD-SETA İktisat Seminerleri Dizisi‘ne de ev sahipliği yapmaktadır. Alanında uzman akademisyen ve iktisatçılara ev sahipliği yapan söyleşiler aylık olarak düzenlenmekte ve ilgi duyan herkesi misafir etmektedir. Hemen söylemeliyim ki bu yılın konukları da çok keyifle dinlenecek kişiler… 17 Kasım 2009 Salı günkü seminerin konuğu Aykut Lenger. Ege Üniversitesi, İktisat Bölümü öğretim üyesi olan Aykut Lenger bizimle “Teknolojik Değişme ve İstihdam İlişkisinin Sektörlerarası Etkilerinin Analizi”ni paylaşacak. 29 Aralık 2009 tarihli seminerin konuğu ise Anadolu Üniversitesi’nden Yılmaz Kılıçaslan. 2010 yılı konuklarımız için sayfamızı düzenli olarak ziyaret edebilirsiniz.

Derneğin en önemli ve öne çıkan faaliyeti 2009 yılında çıkartmaya başladığı ‘International Econometric Review‘  isimli uluslararası hakemli dergidir. IER, varolan ve yeni sunulan ekonometrik teknikleri, kestirim, hipotez test etme, öngörüm ve politika analizleri gibi konuları kapsayan, ekonomi ve ilgili konularda geniş bir yelpazesi olan problemler için uygulayan yüksek kalitedeki makaleleri yayınlamayı hedeflemektedir.

Derginin altı aylık dönemlerde çıkartılması yönünde bir karar alınmış ve ilk sayı Nisan-2009’da yayımlanmıştır. Eylül-2009 sayısında yer alacak makaleler belirlenmiş ve yayım aşamasına geçilmiştir. İlk sayının makalelerine ücretsiz olarak ulaşmak ve bilgisayarınıza kaydetmek için şu sayfayı ziyaret edebilirsiniz.

Sosyal Bilimler Atıf İndeksi’nde (Social Sciences Citation Index, SSCI) yer alabilmesine ilişkin çalışmaların sürüdürüldüğü derginin editörlüğünü Prof. Dr. Asad ZAMAN’ın yapmaktadır. Derginin hakem danışma kurulu dünyanın ve Türkiye’nin alanında uzman akademisyenlerden oluşmaktadır. Danışma Kurulu üyelerinin tam listesine ve iletişim bilgilerine ise buradan ulaşabilirsiniz. Dergi ile ilgili bilgi almak için elektronik ileti [journal@era.org.tr] gönderebilirsiniz.

Siz değerli okuyucuların ilgi ve katkılarıyla bu nitelikte Türkiye menşeli nice uluslararası yayınların çıkması ve tanıtılması dileklerimle…

2003 yılına geldiğimizde , 1969 ‘dan beri verilen Nobel İktisat ödüllerinde görmeye alışılmış olunanın aksine , hem çok da tanınmayan kişilerce hazırlanan hem de ekonometrik araştırma olarak literatüre girme becerisini gösterip bu ödüle layık görülen çalışmanın adı ; koentegrasyon (eşbütünleşme) analizi.

Robert Engle , Williams Koleji’nden fizik derecesiyle mezun olan, doktorasını 1969 yılında Cornell Üniversitesi’nde tamamlayan, halen New York Üniversitesi’nde ders vermeye devam etmekte olan ekonomist ( ekonometrist).

Clive Granger , lisans ve lisansüstü eğitimlerinin yanısıra derslere girerek ve profesörlük ünvanına (31 yaşında üstelik!!) layık görülerek halihazırda Nottingham Üniversitesinde hocalık  yapmakta olan Galli ekonomist (ekonometrist).

Aslında çalışmanın başlangıcı 80’lere dayanıyor. Her ikisi de Kaliforniya Üniversitesi’nde iken yapılmış bu çalışma , uzun dönem makro ekonomik  ilişkileri açıklamaya yönelik bir gelişme gösteriyor. Engle ve Grenger’ın uzmanlık alanı ekonometri. Yani ekonomik olayları ölçme yoluyla analiz eden bilim dalı. Nobele layık görülen katkıları ise, araştırmacılara borsadaki fiyatlar, tüketici harcamaları ve benzeri alanlarda uzun bir dönemi kapsayan verileri daha iyi analiz etme fırsatı veren yöntemler geliştirmiş olmaları. Bu yöntemleri kullanarak çeşitli değişkenler arasındaki ilişkiyi, daha önce yapıldığından daha anlamlı ve tutarlı bir şekilde ortaya koymak mümkün olabiliyor.

Koentegrasyon analizi, durağan olmayan  iki zaman serisi arasındaki korelasyonu incelemek için geliştirilmiş bir tekniktir.Eğer iki veya daha fazla zaman serisi, kendileri durağan olmadıkları halde, bunların doğrusal bir kombinasyonu durağan ise bu serilerin eşbütünleşik (veya koentegre) oldukları söylenebilir. Eşbütünleşme tekniği Clive Granger tarafından geliştirilmiştir. 80′lerden önce pek çok ekonomist durağan olmayan zaman serileri üzerinde analizler yapmıştır. Fakat bu türden analizlerin yanıltıcı regresyon ile sonuçlandığı Granger ve Robert Engle tarafından ispatlanmaştır. Bu bulgunun sonucunda daha önce yapılan niteliksel çalışmaların çoğunun tekrar gözden geçirilmesi zorunluluğu doğmuştur. Durağan olmayan zaman serileri ile analiz yapmak için genelde serilerin birinci veya daha fazla dereceden farkları alınır. Örneğin bir hisse senedinin fiyatı 5,6,7,8,9 şeklinde gidiyorsa bu serinin birinci farkı alındığında 1,1,1,1 şeklinde gidecektir. Eğer bir zaman serisi birinci farkı alındığında durağan hale geliyorsa bu serinin birinci dereceden bütünleşik olduğu söylenir.

Bu analiz türü sahte regresyon sonuçları gidermesi , uzun dönem  ile kısa dönem makroekonomik ilişkileri bir arada inceleme imkanı vermesi , hata düzeltme mekanizmasını içinde barındırması , ekonometrik tahminleme aşaaması öncesinde bir ön-test olarak kabul görmesi ve rakip teorilerin de testine imkan tanıması sebeplerinden ötürü çok daha verimli bir çalışma olarak ortaya çıkmıştır. Bu özellikleri , çalışmanın literatüre katkıları ve faydaları olarak da görmek mümkün.

Biri Newyork , diğeri Galler’den gelen bu iki büyük iktisatçının yaptığı bu çalışma , aynı zamanda , ne kadar ekonometri? nereye kadar ekonometri? sorularını da  beraberinde  getirmekle beraber , ekonometrik çalışmaların iktisat bilimi içerisindeki yeri konusunda da önemli bir noktada olduğunu  göstermeyi başarmıştır.