iktisadiyat

 Modern fen bilimleri başarılarını deney ve gözlem yöntemlerine borçludurlar. Deneycilik ve yararcılığın yalnızca fen bilimleri prosedürünü tanımladığı sürece doğru olduğunda herhangi bir şüphe yoktur (s. 35). [Zira] İnsan eylemi bilimlerinin uğraştığı tecrübe daima karmaşık fenomen tecrübesidir. İnsan eylemi söz konusu olduğunda laboratuar deneyi yapılamaz. (s. 34)

Ludwig von Mises, İnsan Eylemi

Bazı sorular sanki kesin cevapları varmış gibi görülür. Oysa kaotik durumların sanılanın aksine tek bir cevabı yoktur. Ama anlaşılır ve sağlam bir mantığa sahip bir cevabı vardır. Bu cevap insanın kendi doğal sınırlarına ulaştığı anda ortaya çıkar. Örneğin, insan uçabilir mi sorusunun cevabı evettir. Bir araçla, yani bir vasıtayla, uçakla, roketle, yapay kanatla, planörle, helikopterle, uzay mekiğiyle mümkündür bu. Ama soru esasında şöyledir: İnsan kuş gibi uçabilir mi? Bunun cevabı tek kelimeyle hayırdır. İnsan iktisatta deney yapabilir mi? Evet, ama bu bize herhangi bir fayda ve kesinlik sağlar mı? Cevap hayırdır. Zira tam tersine, iktisatta deney yapmak bizlere zarar verir ve iktisat bilimini yanlış cevaplara götürür.

Read the rest of this entry »

Ekonomik modeller her ne kadar genellemelere dayansalar da, birçok önemli ayrıntıyı yok saysalar da ve çoğu zaman gerçeklerden uzak gibi gözükseler de hiç kuşkusuz iktisat biliminin en önemli araçlarıdırlar. Evet, deneysel iktisat, davranışsal iktisat, post-ostistik iktisat gibi alt bilim dalları ve akımlar ana akım iktisadi ve onun modellerini sert bir şekilde eleştirmektedir. Haksız da değillerdir çoğu noktada. Ancak dikkat çekilmesi gereken bir nokta vardır ki o da bir akademisyenin, bir öğrencinin ya da akademi dışındandan bir araştırmacının fikirlerini beyan ederken veya çalışmalarını sürdürürken eleştirilerini öne sürme sebebi. Zira eleştirdiği konuyu bilmeyen bir araştırmacının veya akademisyenin yaptığı aslında eleştiri değil, okuduğu eleştirileri ve yorumları ezberlemektır. Örneğın deneysel iktisadı ele alırsak  “Zaten ana akım iktisat çoktan çürütüldü, onun varsayımları mantıksızdır” demek ve daha da kötüsü teorik çalışmaları görmezden gelerek sadece deneysel kaynaklara yönelmek bir deneysel iktisatçı için çok büyük bir kayıptır.
Read the rest of this entry »

Gerçek hayatta bireylerin kamu mallarına yaptığı katkı da, kamu mallarından faydalanma sıklığı da farklılıklar gösterir. Örneğin bir mahallede kurulmak istenen kamusal bir spor merkezi projesine o mahallede yaşayan insanlar tarafından yapılacak katkıyı düşünelim. Ve mahalleli bu projeye doğrudan, ancak anonim olarak katkı yapıyor olsun. Yani muhtarlığın önünde bir kutu var ve mahalleli katkılarını miktarını kimseye göstermeden bu kutuya atabilir. Bu durumda herkesin aynı katkıyı yapmasını zaten bekleyemeyiz. Ancak bireylerin yaptığı farklı katkı paylarını nasıl açıklayabiliriz. Bir başka deyişle, spor merkezi projesine kim 10TL, kim 1000TL yatıracaktır?Kamu malı oyunlarında bu araştırma büyük önem teşkil etmektedir.  Read the rest of this entry »

Chaudhuri’nin kamu malı oyunları (Public Goods Game-PGG) çalışmalarını derleyip toparlayan, çiçeği burnunda makalesini (Chaudhuri: 2010) okuduktan sonra PGG’yi İktisadiyat okurlarına birazcık tanıtmak istedim. Zira baktım ki aslında deneysel iktisat hakkında uzun süredir de pek bir şey yazmamışız (evet! Özellikle Ben ve Barış).  Önce “PGG nasıl bir oyundur? Nasıl oynanır?” diye başlayıp, biraz da detaya ineceğim.
Read the rest of this entry »

Kaç televizyon programı eskittik: “Şimdi kameralarımızı semt pazarına uzatıyoruz. Bakalım halkın enflasyonu ne alemde?” diye başlayan ve mikrofonu kapanın “Vallahi evladım biz bu işten bir şey anlamadık; halimiz harap. Bak, yarım kilo kıyma bile alamıyorum” diyerek yakındığı. Oysa Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) enflasyon rakamlarını açıkladığında uzmanlar “enflasyon rakamları düşük” demiyor mu? Ya da hükümet üyeleri her fırsatta üç haneli rakamların sınırlarını zorlayan enflasyon rakamlarından tek hanelere gelmenin ne büyük başarı olduğundan bahsetmiyor mu? Peki ya karikatürler? Yıllar var ki Salih Memecan’ın elinden enflasyon canavarının vatandaşı kovaladığı bir karikatür çıkmamış. E peki kardeşim; bu insanların zoru ne? Ne diye sürekli “fiyatlar yine çok arttı; yandık, bittik” diyor? Read the rest of this entry »

Deneysel Iktisat konferanslarinin en onemlilerinden biri IMEBE (International Meeting on Experimental and Behavioral Economics)bu sene 7-9 Nisan arasi  Barcelona´da duzenleniyor. Ernst Fehr ve Matthew Rabin de orada olacak. Program ve daha fazlasi icin:

http://www.imebe.com/

Dan Ariely ve Barış İstanbul’da buluşmak üzere bavullarını hazırlarken geçen sene İktisadiyat’ta yazdığım bir yazının altına iliştirdiğim iki TED sunumunu hatırlatmakta fayda var. Fikir Sahibi olmak isteyenler için kısa ve öz iki sunum:

Buggy Moral Code

Are We In Control Of Our Own Decisions?

Canımız, ciğerimizsin TED!

Bu haftalarda Globe oldukca yogun oldugundan ve yazim biraz gecikeceginden en azindan cektigim Alhambra 2010 Deneysel Iktisat Konferansinin ve “Ege” adli laboratuvarimizin acilis fotograflarina bir goz atmak istersiniz diye dusundum. Bolumde bu kadar Yunanli ve bir de Turk varken laboratuvarin adi baska ne olabilir ki?

Gerek yenilenecek sitemizi, gerekse Globe hakkindaki gelismeleri yakin gelecekte iktisadiya´ta paylasacagim.

Album icin:

http://picasaweb.google.com/globegranada/AlhambraConference2010

Bu haftaki yazım NTV Bilim’in Kasım sayısında.
Pazartesi günü bayinizden ısrarla isteyiniz! :- )

Pek sevgili iktisadiyat okurları,

Yaz sıcağıyla, nemiyle, ramazanıyla, yaşam ise her zamanki gibi koşuşturmasıyla sürüyorken biz de iktisadiyat ekibi olarak arada sırada eğlenmeye çalışıyoruz. Geçtiğimiz ay Barış ile küçük bir İzmir zirvesi yaptık. Barış’ın Türkiye midyecilik ve Cheesecake sektörüne yaptığı katkıları görseniz yemek sektöründeki yatırımlarınıza aniden başlardınız. Bir de üstüne kanunlu, sazlı sözlü meze rakı keyfimizi de eklersek güzel bir yaz geçirdiğimizi söyleyebilirim.

Geçen hafta ise Ayvalık’ın yerlisi bir arkadaşım ve Viyana’dan başka bir arkadaşımla Ayvalık açıklarında ıssız sayılabilecek bir adada yaşam mücadelesi verdik. Bu mücadeleyi fotoğraflarla detaylı bir şekilde anlatmak istesem de doktora hazırlıkları koşuşturmasından dolayı bu gezi yazısını bir başka aya ertelemek durumundayım.

Bu ay hem özel ilgi alanım hem de yüksek lisans tez konum olan güven kavramı hakkında Bilgi Üniversitesinde yaptığım bir sunumu düz yazı haline getirdim. Dilerim güven kavramının deneysel iktisat kanadındaki bu kısa derlemesi okuyucularımız için aydınlatıcı olur.
Read the rest of this entry »