iktisadiyat

İnternette dolanırken, on gün önce Radikal gazetesinde yayınlanmış “Neo-liberaller ve Darbeler” adında bir yazıya denk geldim. Merak edip yazıya baktığımda Hayek’ten bahsedildiğini gördüm. Üstelik benim İktisadiyat’ta yayınladığım Hayek çevirilerinden biri ve benim takdim yazım da kullanılmıştı. Ama nasıl?

İlk olarak, benim röportajlara yazdığım takdim yazısında verdiğim bir Hayek alıntısı kullanılmış – hem de aynen benim yaptığım çeviriyle. Ama kaynak olarak başka bir kitap gösterilmiş. Radikal’de kullanılan cümle şu:

Otoriterliği totaliterlik ile karıştırmayın. Latin Amerika’da olan hiçbir totaliter hükümet bilmiyorum. Sadece bir tane vardı, o da Allende yönetimindeki Şili’ydi. Şili şu anda büyük bir başarıdır. Dünya Şili’nin zamanımızın büyük iktisadî mucizelerinden biri olduğunu anlayacaktır. (Burada ikinci sayfa.)

Bu alıntıyı Alan Ebenstein’in Hayek biyografisinden alıntıladım. İngilizcesi şöyle:

Don’t confuse totalitarianism with authoritarianism. I don’t know of any totalitarian governments in Latin America. The only one was under Allende. Chile is now a great success. The world shall come to regard the recovery of Chile as one of the great economic miracles of our time. (s. 300)

İki farklı kişinin çevirisinin tamamıyla aynı olması mümkün değil. Oysa Radikal’de yapılan alıntı benim yaptığım çevirinin tamamıyla aynısı. O kadar ki, benim çeviride İngilizce metindeki “the recovery of” ifadesi atlanmışken, Radikal’deki alıntıda da atlanmış!

İkinci olarak, ikinci röportajın benim yaptığım çevirisinden (çeviri biraz değiştirilerek) bir alıntı yapılmış. Cümlenin İngilizcesi şöyle:

But a dictatorship can place limits on itself and a dictatorship that deliberately sets limits on itself can be more liberal in its policies than a democratic assembly without limits. (İngilizcesi için link)

Radikal’deki çeviri şöyle:

Bir diktatörlük kendini sınırlayabilir ve kendini sınırlayabilen bir diktatörlük izlediği politikalarda sınırları olmayan bir demokratik meclisten çok daha liberal olabilir.

Benim çevirim:

Ancak bir diktatörlük kendisine sınırlar koyabilir ve bilinçli olarak kendisine sınırlar koyan bir diktatörlük, politikalarında, sınırlı olmayan demokratik bir meclisten daha fazla liberal olabilir. (Burada dördüncü sayfa.)

Tabii, bu son alıntının nereden yapıldığına dair Radikal’deki yazıda tek bir kaynak gösterilmemiş.

Öyle görünüyor ki, Radikal’deki yazının sahibi İktisadiyat sitesindeki yazıları kullanmış, ama bu siteyi kaynak göstermek istememiş. İlk alıntı için başka bir kitap kaynak gösterilerek durum kurtarılmaya çalışılmış, ama ikinci alıntı için böyle bir imkân olmadığından çeviri biraz değiştirilmiş ve hiçbir kaynak verilmemiş.

İnternette yazı yazmanın bir sakıncası da burada. Birileri sizin yazılarınızı kullanır, ama kimse onların size ait olduğunu bilmez.