iktisadiyat

Daha önce “Liberal ve Diktatör” adlı yazımda liberal düşünür Friedrich von Hayek’in diktatörleri desteklediği iki röportajından alıntılar yapmıştım. Bu röportajların benim tarafımdan yapılan çevirileri ve bunlara yazdığım takdim yazısı bir süre önce internette yayınlandılar. Aşağıda linklerini verdim.

Takdim

Friedrich von Hayek: Liberalizmin Lideri ve Üstadı

Friedrich von Hayek: Kölelikten Özgürlüğe

Röportajların İngilizceleri de şurada:

Friedrich von Hayek: Leader and Master of Liberalism

Friedrich von Hayek: From Servitude to Liberty

Yazıların neden internette yayınlandıklarının kısa hikâyesi de şöyle:

Bu röportajların ilkini beş sene önce Türkçeye çevirdim ve Ankara’da bulunan Liberal Düşünce Topluluğu’nun çıkardığı üç aylık hakemli bir dergi olan “Liberal Düşünce” dergisine gönderdim. Derginin o dönem editörlüğünü Kemalizm eleştirileriyle tanınan (ve sonradan hapis cezası alacak olan) siyaset bilimci bir profesör yapıyordu. Röportaj maalesef yayınlanmadı. Bir süre sonra ikinci röportajı da çevirip, bu defa bir takdim yazısıyla birlikte dergiye yeniden gönderdim. Bu kez derginin başında zamanında AİHM yargıçlığına aday gösterilen (ve reddedilen) anayasa hukukçusu bir profesör bulunuyordu. Röportajlar gene yayınlanmadılar. En son geçtiğimiz sene başında son bir denemede daha bulundum. Anayasa hukukçusu profesör ayrılmış, editörlük görevi dört akademisyenin arasında bölüştürülmüştü. Tabii, yine sonuç alamadım. Yukarıda linklerini verdiğim yazılar işte bunlar.

Yazıları her gönderişimden sonra yayınlanmaları için beklediğimden ve arada başka işlere daldığımdan gönderiş süreci beş sene sürdü. Yazıların her defasında dergiye ulaştığını bilmeme rağmen, bu beş sene boyunca röportajların ve takdim yazısının neden yayınlanmadığına dair bana hiçbir açıklama yapılmadı. Bu durum liberalizmin Türkiye’deki sınırları ve liberallerin eğilimi hakkında ufak da olsa bir fikir veriyordur sanırım.

Yukarıdaki resime gelince, bunu internette dolanırken buldum. Resimde bir grup genç 2006 yılında ölen Şili diktatörü general Pinochet’nin cenazesi başında selam veriyor. Selam veriş şekilleri size tanıdık geldi mi? Pinochet darbe yaptıktan sonra Milton Friedman ve Friedrich von Hayek tarafından desteklenmişti. İkisi bu resmi görseydi ne düşünürdü acaba? (Resimle ilgili İngilizce iki İngilizce yazı: 1 – 2, bir video da şurada.)

Peki bu resim liberalizmin 20. yüzyıldaki gidişatı hakkında ne fikir veriyor? Hayek ve Friedman gibi 20. yüzyılın iki önemli liberalinin liberal bir düzenin yaşama geçirilmesi için bir diktatörü desteklemesi, piyasa ekonomisi ve liberalizmin ancak güç kullanarak gerçekleştirilebileceği anlamına mı geliyor? Ya Türkiye’deki liberaller ne düşünüyor bu konuda?

Güncelleme: “Friedrich von Hayek: Liberalizmin Lideri ve Üstadı” başlıklı ilk röportajda 105. sayfada “toplumsal adalet mucizesi” ifadesi kullanılıyor. Ancak ifadenin aslı “toplumsal adalet serabı” (the mirage of social justice) olacak. Üzerinden geçmeme rağmen dikkatimden kaçmış. Böylece burada ilk defa kendi çevirimi de düzeltmiş oluyorum.