iktisadiyat

Uzun zamandır üzerinde çalıştığım makalemi sonunda bitirebildim. Şu anda değerlendirme aşamasında olduğu için tamamını buraya koyamıyorum ancak sunumumdan sonra sizlerle de paylaşarak görüşlerinizi almak isterim. Şu aşamada sadece makalenin giriş kısmını verip konu ile ilgili literatürü sizlerle paylaşacağım.

“How big is the smallest fish in the pond?
You catch one hundred fishes, all of which are
greater than six inches. Does this evidence
support the hypothesis that no fish in the pond
is much less than six inches long?
Not if your net can’t catch smaller fish.

Knowledge about limitations of your data collection
process affects what inferences you can draw from the data.”
Nick Bostrom

Almost all undergraduate students have some difficulties to understand the principles of game theory on the first hand and even if they understand there is always a big ‘question mark’ whether human decisions and interactions occur in the same way game theory predicts. There is no sharp answer to this question simply saying ‘no’ or ‘yes’. But many researchers showed that human decisions in a strategic manner have been effected by many variables which also lead them to give decisions closer to the theoretical predictions of game theory.

Experimental economics is one of the well established way to test the game theoretical predictions with human subjects.

Aim of this paper is to analyse the guessing games, also the well known name p-beauty contest games, by the results of experimental studies.

First chapter will give a theoretical approach to the guessing game and also will give the game theoretical solution of the well known “basic” guessing game as an example.
Second chapter will focus on the experimental studies with their contributions and critiques to the theory.
Third and the last chapter will be a discussion chapter mainly for the next generation experiments and for new ideas which can improve the structure and lead other researchers to think further on it.

—-

Bu işe birkaç makale ile başlamışken; hem konunun hoşuma gitmesi ve hem de 3. bölüm için düşündüğüm fikirlerin hayata geçirilip geçirilmediği konusunda emin olmak için literatürün tamamına hakim olmam gerektiğine karar verdim ve karşıma aşağıdaki liste çıktı. Bu listeye, konuyla doğrudan ilişkili olmadığı için Costa Gomes’in çalışması eklenmemiştir. Yine Morone’nin aynı seriden 17 numaralı çalışma metni de benzer gerekçelerle dışarıda tutulmuştur.

Tahmin Oyunları – Makale ve Çalışma Metinleri dahil bir liste;
——————————————————————————

Camerer, Colin F., Behavioral Game Theory, Princeton University Press, 2003

Chou, Eileen, McConnell, Margaret, Nagel, Rosemarie and Plott, Charles R., “The Control of Game Form Recognition in Experiment: Understanding Dominant Strategy Failures in a Simple Two Person ’Guessing’ Game”, Cal-Tech Social Science Working Papers, August 2007

Duffy, John and Nagel, Rosemarie, “On the robustness of behaviour in experimental ‘beauty contest’ games”, The Economic Journal, Vol. 107, November 1997

Grosskopf, Brit and Nagel, Rosemarie, “The Two-Person Beauty Contest”, Games and Economic Behavior, forthcoming

Guth, Werner, Kocher, Martin and Sutte, Matthias, “Experimental ‘beauty contests’ with homogeneous and heterogeneous players and with interior and boundary equilibria”, Economics Letters, Vol. 74, 2002

Ho, Teck, Camerer, Colin and Keith, Weigelt, “Iterated Dominance and Iterated Best Response in Experimental ‘P-Beauty-contests’.” American Economic Review, Vol. 88,1998

Kachelmeier, J.Steven and Shehata, Mohamed, “Culture and Competition: A Laboratory Market Comparison Between China and the West”,Journal of Economic Behaviour and Organization, Vol. 19, 1992

Kocher, Martin G. and Sutter, Matthias, “Time is money—Time pressure, incentives,and the quality of decision-making”, Journal of Economic Behavior and Organization, Vol. 61, 2006

Kocher, Martin, Strauß, Sabine and Sutter, Matthias, “Individual or team decision-making—Causes and consequences of self-selection”, Games and Economic Behavior, Vol. 56, 2006

Kocher, Martin, Sutter, Matthias and Wakolbinger, Florian, “The impact of naive advice and observational learning in beauty-contest games”, Tinbergen Institute Discussion Paper, January 24, 2007

Kovac, Eugen, Ortmann, Andreas and Vojtek, Martin, “Comparing Guessing Games with Homogeneous and Heterogeneous Players: Experimental Results and a CH Explanation”, Economics Institute of the Czech Academy of Sciences Working Paper, March 2007

Morone, Andrea and Morone, Piergiuseppe, “Guessing Games and People Behaviours: What Can We Learn?” , S.E.R.I.E.S. Working Paper No:15, 2006

Moulin, H., Game Theory For Social Sciences. New York Press, New York, 1986

Nagel, Rosemarie, “Unraveling in guessing games: an experimental study”, American Economic Review, Vol.85, 1995

Nagel, R., “A survey on experimental beauty contest games: bounded rationality and learning”. In: Budescu, D., Erev, I.,Zwick, R. (Eds.), Games and human behavior: Essays in honor of Amnon Rapoport. Lawrence Erlbaum, Hillsdale NJ, 1999

Nagel, Rosemarie, Bosch-Domènech, Antoni, Satorra Albert and García-Montalvo, Jose, “One, Two, (Three), Infinity: Newspaper and Lab Beauty-Contest Experiments”, Working paper, Universitat Pompeu Fabra, Barcelona, 2001

Ohtsubo, Yohsuke and Rapoport, Amnon,”Depth of reasoning in strategic form games”, The Journal of Socio-Economics, Vol. 35, 2006

Sbriglia, Patrizia, “Revealing the Depth of Reasoning in p-Beauty Contest Games”, December 2004. Available at SSRN: http://ssrn.com/abstract=656586

Slonim, R. L., “Competing Against Experienced and Inexperienced Players”, Experimental Economics, Vol. 8, 2005

Stahl, Dale O., “Boundedly Rational Rule Learning in a Guessing Game”, Games and Eonomic Behaviour, Vol. 16, 1996

Sutter, Matthias, “Are Four Heads Better than Two? An Experimental Beauty -Contest Game with Teams of Different Size”, Economics Letters, Vol. 88, 2005

Tyran, Jean-Robert, Unpublished Lecure Notes, MA Course – Behavioral and Experimental Economics, Fall 2006.

Weber, Roberto A.,”Learning with no feedback in a competitive guessing game”, Games and Economic Behavior, Vol. 44, 2003

Sevgili arkadaşlar,
Bugün ben, geçen sefer Barış’ın size verdiği tavsiyelerine birkaç not eklemek ve birazcık daha ayrıntıya girmek istiyorum. Anlayacağınız, yine matematikten bahsedeceğim. İşi hem sizler için hem de kendim için kolaylaştırmak amacıyla soru ve cevap şeklinde ilerleyelim:

SORU 1: “Neden Matematik ?”

CEVAP: İlk neden; çünkü her yerde isteniyor, herkes soruyor ve tavsiye ediyor da ondan. İster kabul edin, ister karşı çıkın veya eleştirin, matematik bir iktisatçı için zorunlu ama yeterli olmayan bir koşul olarak görülmekte. İkinci neden; iktisatçıların birçoğu matematiği kullanıyorlar ‘hem de ciddi bir şekilde’. Bu durumda onların yaptıklarını anlayabilmek için senin de bu işten anlaman gerekiyor. Üçüncü neden; birazcık bilim tarihi ve felsefe ile uğraşırsan şunu görceksin; “Felsefenin ve bilimsel uğraşıların kökeni günlük hayattan doğmuş olmakla birlikte, (ki bundan kasıt insanın hayal etmek yerine anlamaya ve sorgulamaya başlaması ve özellikle tarımla uğraşırken karşılaşılan sorunların çözümü için geometrinin icadı), ilerlemesi matematik üzerinden devam etmiştir. Tamam, daha sonra bir yandan felsefe ile bilmin yolu ayrılıyor; (dünyayı neden-sonuç ilişkisi bütünü olarak görenler ve daha çok soru sorup cevap bulanlar bilim adamı olurken, dünyanın tam olarak nasıl bir şey olduğundan pek de emin olamayanlar veya olmak istemeyenler ve daha cok soru sormayi sevenler de filozof oluyor), diger yandan da bilimsel faaliyetler kendi içinde alt dallara ayrılıyor ve süreç böylece ilerliyor. Bu arada tabi ki matematik de kendi yolunda ilerliyor; hem de ciddi bir şekilde. Tabi bütün bunlarin üç bin yıllık bir geçmisi var; hani Geothe dememiş miydi “Üç bin yıllık geçmişin hesabını yapamayanlar gün be günlük yaşayan insanlardır”. Bu durumda, şu üç bin yıllık geçmişin hesabını yapabilmen için senin üç şeyden anlaman gerekiyor: (1) Felsefe, (2) Bilim ve (3) Matematik. Dördüncü neden; aslında inanılmaz bir zevk bulabilirsin bu işte. Tabi ki bu sana bağlı ama ben bir denemeni öneriyorum. Yani bir iktisatçı olarak değil de, sadece meraklı bir insan olarak en azından su üç kitabı bir oku istersen: (1) Fermat’in Son Teoremi (yazari Simon Singh), (2) Matematiksel Düsünme (yazari Cemal Yildirim) ve (3) A History of Mathematics (yazari Jeff Suzuki).

SORU 2: “Peki bu işe nereden başlamalıyım ?”

CEVAP: Eger Soru 1’i ve onun cevabini okumadan buraya geçtiysen ‘Soru 1’ den baslamalısın. Eğer okuyup da buraya devam ediyorsan, yukarıdaki cevabıma kısmen de olsa ikna olmuş olduğunu varsayacağım.

Bu senin matematikten ne kadar anladığına bağlı. Ancak bir matematikçi değilsen, bence işe mantıktan (logic) başlamalısın. Tabi çok içine girersen felsefe ile karışmaya başlar mantik; o noktada durabilirsin. Durduğun noktada su kavramlar sana kesin anlamlar ifade etmeli (1) Önerme (statement), (2) Tanım (definition) ve (3) Çıkarsama. Sonra birkaç basit ‘ispat’ yapmalısın kendi kendine, örnegin ‘kök iki rasyonel sayı değildir’.

Ondan sonra, matematik kitaplarına bakmalısın. Başlangıç için;

(1) “Essential Mathematics for Economic Analysis”, (K.Sydeaster ve P.Hammond.) (Türkçe çevirisi var)

(2) “Mathematical Methods for Economics”, (Micheal Klein).

Daha sonra sırasıyla şunlara da bakın:

(1) Fundamental Methods of Mathematical Economics, (Kevin Wainwright, Alpha C Chiang)

(2) Mathematics for Economists (Carl P. Simon, Lawrence Blume)

(3) Schaum’s Outline Introduction to Mathematical Economics, (Edward T. Dowling)

Zaten bir noktadan sonra hepsi ayni hikaye anlatmaya başlar. …

SORU 3: “Matematiği Öğrenmenin Kolay Bir Yolu Yok Mu ?”

CEVAP: Var; ‘çalışmak’ Sanırım H.de Balzac söylemişti şunu ‘Bilginin efendisi olmak için çalışmanın kölesi olmak gerekir’. Ya da her şeyde iktisadi bir mantık arayanlardansan şunu söyleyeyim sana ‘There is no such a thing as a free lunch’.

SORU 4: “İyi de Bunlar Çok Karışık ?”

CEVAP: İlk başta öyle olabilir; ama inan bana adım adım ve sistematik bir yol izlersen (ki matematiğin kendisi zaten böyle bir şey) işi sökebilirsin.

SORU 4: “Tamam anladım dediklerini ama Ne Kadar Matematik ?”

CEVAP: Bu sorunun cevabını merak eden biriysen ya birazcık ‘tembel’sindir ya da cok ‘meşgul’ birisindir veya ikisinin karışımı. Ben kendimi üçüncü gruba ait buluyorum. Makro, mikro, ekonometri gibi ögrenilecek birsürü şey var, yani bizler icin zamanin alternatif maliyeti yüksek. Eger bir lisans ögrencisiysen, Simon&Blume ve Alfa Chiang’a hakim olacak kadar matematik bilmen işini bir hayli kolaylaştırır. Eğer yüksek lisansa yeni başlamışsan (veya lisans son sınıf öğrencisiysen ve işi ilerletmeyi düşünüyorsan), Angel De La Fuente ‘Mathematical Methods For Economists’ ve Akira Takayama ‘Mathematical Economics’ gibi kitaplara hakim olacak kadar matematik sana çok ama çok yardımcı olacaktır. Tabi bunların ‘yeterli’ olacağını söylemedim. Linear Algebra, Topology ve Mathematical programming gibi konularda daha derine inmen ve bu kitapları aşman gerekebilir. Örneğin, graduate micro (Advanced micro) için ne kadar matematik ‘zorunludur’ diyorsan Jehle&Reny, ‘Advanced Microeconomics’ kitabının ‘Mathematical Appendix’ kısmına bir bakmalısın, aynı şeyi Ekonometri için soruyorsan, W.H.Greene ‘Econometrics’in ‘Mathematical Appendix’i sana yardımcı olur.

Son olarak şunu eklemeliyim: geçen gün daha önce okumak isteyip de yeteri kadar matematik bilmediğim için okuyamadığım bir kitabı okudum; G.Debreu ‘Theory of Value: An Axiomatic Approach to Economic Equilibrium’. Kitabın sonuna geldiğimde hem sevinmiştim hem de birazcık üzülmüştüm. Sevindim, çünkü iktisat literatüründeki şaheserlerden birini okumuş ve anlamıştım. Üzüldüm, çünkü benim matematik bilgim, şu an, sadece G.Debreu’nün yaptığını anlayacak düzeyde, yani aynı şeyi kendim yapamam (henüz …

Uuganbaatar NINJBAT

Institute For Advanced Studies, Vienna.

Barış Urhan’ın Notu: Sevgili dostum, davetimizi kırmayarak aramıza katıldığın ve bildiklerini paylaşarak herkes için faydalı bir sayfanın sürdürülmesine katkı verdiğin için teşekkür ederim.İnanıyorum ki seninle birlikte daha güçlü bir sayfa olacağız…

— Gelebilecek taşları şimdiden durdurmak için bir açıklama ile başlayalım.İlkine bugün başlayacağımız tavsiyeler dizisinde, “hakim” iktisat okuyanlar ve okumak isteyenler için tavsiyelere yer verilmektedir. Yeri geldiğinde “ayrıca” diğerlerine de değinilecektir.—

”Sınırsız ihtiyaçları sınırlı kaynaklarla…” diye başlamıştık ilk dersimize.Sonra ilginç bir kelime olan “ceteris paribus” u duyduk.Belli ki farklı bir yer, farklı bir dünyaydı iktisat.

Dört yıllık bir eğitimi bitirip akademik hayatın ilk basamağı olan yüksek lisansa gönüllü olarak başlamış birisi olarak geç kaldıklarımı, bu yollardan geçmeyi düşünen arkadaşlarımla paylaşayım istedim.Şimdi sırasıyla, lisans eğitimi sırasında değerini bilemediğim dersleri anlatmaya ve nerelerde dikkatle durulması gerektiğiyle ilgili önerilerimi vermeye başlayayım.Şimdiden uyarıyorum, bizden sadece söylemesi

A) Matematik

İktisat, Cowles Toplantıları’nın da etkisiyle son 100 yılında matematiksel bir bilim dalına dönüştü.Her ne kadar Anıl Girinci, Avusturya Okulu ile bu gerçeğe karşı çıksa da, İktisadiyat’ın özgürlük bahçesinden kopardığımız bir gülle yazımıza devam edelim
Dönüştü diyorum çünkü matematik ve istatistik-ekonometri bilmeden bu alanın “iktisat tarihi ve iktisat felsefesi” alanları dışında ilerlemek pek de kolay değil.Peki bir iktisat öğrencisi lisans eğitimi süresince hangi konuları öğrenmelidir?

Bu konuda, ODTÜ’nün yüksek lisans dersi olan “Econ 500-Mathematics for Economists[1]”in konularına bir bakalım;

1.Vectors and Matrices
2.Differential Calculus of Functions of Several Variables
3.Static Optimization
..3.1.Equality-constrained Optimization
..3.2.Inequality-constrained Optimization
4.Dynamics and Stability
..4.1Continuous Time Dynamics
..4.2Discrete Time Dynamics
5.Dynamic Optimization
..5.1Dynamic Optimization in Continuous Time
..5.2Dynamic Optimization in Discrete Time

Peki matematik hangi alanlarda işimize yarar?

-Mikro İktisat
-Makro İktisat
-İktisadî Büyüme ve Kalkınma
-İktisat Politikası
-Uluslararası İktisat ve Dış Ticaret
-Oyun Teorisi
-Hesaplanabilir Genel Denge
-İstatistik
-Ekonometri

E daha ne kaldı?

Yazımızı bitirmeden birkaç da kitap önerisinde bulunalım;

1. Mathematics for Economists, (Carl P. Simon, Lawrence Blume)
2. Fundamental Methods of Mathematical Economics, (Kevin Wainwright, Alpha C Chiang) Bu kitabın eski baskısının, pek iyi olmasa da, Türkçe çevirisi bulunmakta.Yalnız, en son ikinci el kitapçılarda 2 cilt halinde görmüştüm.
3. Schaum’s Outline Introduction to Mathematical Economics,  (Edward T. Dowling)

Yoksa bu işler başımıza nasıl geldi diye kara kara düşünmeye mi başladınız? O zaman şu kitaba da bir göz atın bakalım;

- How Economics Became a Mathematical Science, (E. Roy Weintraub)

Herkese iyi eğlenceler

Ü.Barış Urhan

Son yıllarda “Advanced Macroeconomics” kitabı ile Türkiye’de özellikle ingilizce eğitim veren fakültelerin derslerinde okunmaya başlandı. Bu sırada Sala-i Martin ve Barro’nun büyüme (Economic Growth) kitabına da eşlik eder olmuştu.

Peki kimdir David Romer?
Lisans eğitimini 1980 yılında Princeton Üniversitesi’nde tamamladıktan sonra 5 yıl içerisinde MIT’den de doktora derecesini almış ve tekrar lisans derecesini aldığı Princeton’a dönmüş, orada da 3 yıl süreyle çalışmıştır.Princeton’dan sonra 1988 yılı itibariyle de Berkeley’de (University of California) çalışmaya başlamıştır.David Romer halen aynı üniversitede profesör olarak çalışmaya devam etmektedir.

Mezuniyetinden sonra birçok ödül almış, araştırma kurumlarında çalışmıştır.Bunların bazıları; NBER (misafir araştırmacı bursu, 1987-1988), MIT (misafir öğretim üyesi, 1988), Stanford Üniversitesi (misafir öğretim üyesi, 1993 bahar dönemi ve 1995 sonbahar dönemi), Alfred P.Sloan Araştırmacı Bursu (1993-1995) ve tez bursu (1984-1985)…

Şimdi de David Romer’in Mezuniyet ve tezin bitirilebilmesi için önerdiği kurallarına bakalım;

-Hayatını diğer heyecanlarla doldurma, SADECE YAZ!
-Kapsamlı ve bütüncül bir kaynak taraması için beklemeye çalışma, SADECE YAZ!
-Yazdığın her sayfanın senin büyük(!) yeteneklerinin tamamını göstermesine çalışma, SADECE YAZ!
-En iyi düzene sahip, en kapsamlı ve en içerikli tezi yazmaya çalışma, SADECE YAZ!
-Entellektüel(!) disiplinini sarsacak derin düşüncelere dalma, SADECE YAZ!
-Eğer hala üçüncü bahar yarıyılında da bir sayfa yazmamışsan, ALARMA GEÇ!
-Eğer dört yılını özetleyecek bir yazın yoksa, DERDİN VAR DEMEKTİR!
-Her haftaya başlarken 3 YENİ FİKRİN olsun!
-Konusunda uzmanı oynamaya kalkma, NEYLE İLGİLENİYORSAN ONU YAZ!
-Ve bil ki, iyi bir iktisat makalesinin 3 önemli özelliği vardır;
*Genel bir bakış açısı,
*Konuyu toparlayan bir gelişme bölümü,
*Ve sonucu.

Bu kadar bilgiden sonra hocamıza sormak istedikleriniz olursa ne yapacaksınız? Onun da çaresini düşündük;
Size bir telefon kadar yakın

Department of Economics
549 Evans Hall
University of California
Berkeley, CA 94720-3880
Tel: 510/642-1785
Fax: 510/642-6615
dromer@econ.berkeley.edu

Ü.Barış Urhan

3 Eylül 1967’de İstanbul’da doğan Acemoğlu,   1989 yılında York Üniversitesi’nde iktisat bölümünü bitirdi.1990’da yüksek lisans ve 1992’de (doğru duydunuz, 2 yılda!) doktora derecesini “Essays in Microfoundations of Macroeconomics: Contracts and Economic Performance“ teziyle alarak LSE’ye veda etti (92-93 döneminde 1 yıl ders verdikten sonra) ve MIT kariyerine başladı.
Daron Acemoğlu, genç yaşına rağmen birçok önemli ödül kazandı.Bunlardan bazıları; Economic Journal “en iyi makale” (1996), Chicago Üniversitesi T.W.Schultz ödülü (1996), Sherwin Rose ödülü (2004) ve büyük yankı uyandıran “John Bates Clark Medal” (2005)
Bu yıl -2006-  ise TÜBA tarafından, ‘Avrupa sömürge yönetimlerinden kalma kurumların, iktisadi gelişme ve büyümeye uzun dönemli etkileri üzerine’ yaptığı kuramsal ve ampirik çalışmalarla Bilim, Hizmet ve Teşvik ödülleri ve ‘Genç Bilim İnsanlarını Ödüllendirme Programı’ ödülünü Prof.Dr.Semih Tezcan ile paylaştı.

Ü.Barış Urhan

John Kenneth Galbraith;

1908 Kanada doğumlu Galbraith, Amerikan Kurumsalcılarının öncüleri arasındaydı.Kendisi Kanada’nın en büyük onur ödülü olan “Order of Canada” nın sahibi olmasının yanında, Phd ünvanına ek olarak LL.D (Doctor of Laws) ünvanına da sahiptir. 1934-1975 yılları arasında bulunduğu Harvard üniversitesinde, 1000’e yakın makale ve 4 büyük kitaba imza atmıştır.Galbraith, 29 Nisan 2006’da yaşamını yitirmiştir.

Akademik hayatının yanında, Amerikan ekonomisinde ve siyasi hayatında da önemli görevler üstlenmiş, bu bağlamda; Franklin Roosevelt, Harry Truman, John F. Kennedy ve Lyndon Baines Johnson’ın danışmanlıklarını yapmıştır. Ayrıca kendisi üyesi olduğu American Economic Association’a 1972 yılında başkan olarak seçilmiştir.

Günümüzde düşünceleri; J.Buchanan’ın önderliğindeki “Kamu Tercihi” ve “Anayasal İktisat” savunucuları ile “Yeni Kurumsalcılar” tarafından desteklenmekte ve geliştirilmektedir.
Önemli kitapları; American Capitalism (Amerikan Kapitalizmi), Affluent Society ( Refah Toplumu), Great Carsh (Büyük Çöküş) dir.

Kitaplarından Türkçeye çevrilenler ise; Ekonomi Üzerine Hemen Herşey Pazar Ekonomisi Masalı Ve Gerçekler (Nicole Salinger ile birlikte), Kuşku Çağı (Altın Yayınlarından 2005’te tekrar basılmıştır), Para, Ekonomi Kimden Yana, İktisat Tarihi (Dost Kitabevi tarafından yeni basılmıştır) ve Amerikan Kapitalizmi’dir.
(http://cepa.newschool.edu sayfasından derlenmiştir.)

Ü.Barış Urhan

Prof.Dr.Erinç Yeldan;
22 Mart 1960 doğumlu olup, 1978 yılında Kadıköy Maarif Koleji’ni ve 1982 yılında da Boğaziçi Üniversitesi İktisat bölümünü bitirmiştir.Doktora eğitimi için gittiği Minnesota Üniversitesi’nden 1988 yılında Phd ünvanını alan Yeldan, halen Bilkent Üniversitesi İktisat bölümünde akademik hayatına devam etmektedir.
Birçok makale ve ödülün yanısıra, aktif olarak Bağımsız Sosyal Bilimciler grubunda ve Cumhuriyet gazetesinde yazılar yazmaktadır.Araştırma konuları genel itibariyle hesaplanabilir genel denge ve Türkiye ekononomisini içermektedir.

Erinç Yeldan, 2001 yılında duyurulan ve European Economic Association tarafından desteklenen, “Worldwide Rankings of Economists and Economics Departments” da 131. sırada yer alan ve Türkiye’den bir üniversiteye mensup tek Türk iktisatçıdır.

Türkçe kitapları ise şunlardır;

1.Türkiye Ekonomisi ( Nurhan Yentürk, Ahmet Köse, Cem Somel ve Gökhan Günaydın ile)
2.Küresellesme Sürecinde Türkiye Ekonomisi: Bölüsüm. Birikim. Büyüme
3.Iktisat Üzerine yazilar I-II (A.H. Köse ve F. Senses ile)

U.Baris Urhan

Prof.Dr.Gülten Kazgan;

5 Haziran 1927 tarihinde İstanbul’da doğdu. İlk eğitimini tamamladıktan sonra Amerikan Kız Koleji’ne kaydoldu. Bu yıllarda konservatuara da devam ederek piyano çalmaya başlayan Kazgan, tüm yaşamı boyunca ilgileneceği “iktisat” ile de bu sırada tanıştı. Amerikan Kız Koleji’nin 9. sınıfından itibaren iktisat eğitimi almaya başlayan Kazgan, 1946 yılında İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesine girdi. Neumark, Kessler ve Isaac gibi dönemin ünlü Alman iktisatçılarından ders alarak 1950 yılında fakülteden mezun oldu ve takip eden iki yıl boyunca Sınai Kalkınma Bankası’nda çalıştı. Daha sonraysa mezun olduğu fakültede asistan olarak göreve başladı… (Kaynak; www.bilgiyay.com)

Prof.Dr.Gülten Kazgan halen, İstanbul Bilgi Üniversitesi’nde akademik hayatına devam etmektedir. Son olarak, hocamızın ; Küreselleşme ve Ulus Devlet kitabının 4. baskısı ile ( Önceki baskı ile birçok değişikler mevcuttur) “Türkiye Ekonomisinde Krizler (1929-2001) -Ekonomi Politik- Açısından Bir İrdeleme” isimli kitapları Bilgi Yayınları’ndan satışa sunulmuştur. Bunun yanında “Tanzimat’tan 21. Yüzyıla Türkiye Ekonomisi” , “İktisadi Düşünce veya Politik İktisadın Evrimi” ve “Tarım ve Gelişme” kitapları da yine raflarda bulunabilecek diğer önemli eserleridir.Unutumadan “Gülten Kazgan’a Armağan” isimli, toplama makalelerden oluşan kitabın da yine Bilgi Yayınları’ndan çıktığını belirtelim…

Ü.Barış Urhan

Atila Abdulkadiroğlu 1993 yılında, burslu olarak girdiği Bilkent Üniversitesi Elektronik Mühendisliği Bölümü’nden mezun olmuş ve 1995 yılında aynı üniversiteden ekonomi alanında yüksek lisans derecesini almıştır.
Üç yıl sonra, 1998′de, Rochester Üniversitesi’nden de burslu olarak ekonomi üzerine yüksek lisans derecesini alan Abdulkadiroğlu; 2000 yılında “Essays on Real Life Assignment Problems” konulu tez çalışmasıyla doktor ünvanını almıştır.

İlk olarak Nortwestern Üniversitesi’nde çalışmaya başlayan Abdulkadiroğlu daha sonra sırası ile Columbia ve Duke Üniversitesi’nde çalışmıştır.

Adulkadiroğlu’nun çalışma alanları; “Mekanizma dizaynı, market dizaynı, oyun teorisi ve dinamik kontrat”tır. Bu alanlarda “American Economic Review, Internatioanl Journal of Game Theory, Journal of Economic Theory, Review of Economic Dynamics, Econometrica” gibi önde gelen dergilerde makaleleri yayınlanmıştır. Aynı zamanda aralarında “National Science Foundation (2005 – 2010) ve The Alfred P. Sloan Foundation”ın da bulunduğu birçok araştırma ödülü sahibi olan Abdulkadiroğlu halen Duke Üniversitesi Ekonomi Bölümü’nde çalışmaktadır.

Ü.Barış Urhan

Oncelikle N.E.Aydinonat hocamiza “Hosbulduk!” diyerek yazimiza baslayalim.

Bu yazi dizisi ozellikle, 2002 yilinda Vernon L. Smith`in ve Daniel Kahneman`in Nobel Ekonomi Odulu`nu  paylasmalari ile dikkatleri bir kez daha uzerine ceken Deneysel ve Davranissal Iktisat (DDI) uzerine olacak.

Isminden de anlasilacagi gibi bu alan 2 temel ayak uzerine oturuyor. Bunlar; “psikoloji” ve “ekonomi”. Zaten nobel odulunde de bu sekilde bir paylasima gidildigini gorebiliriz zira Daniel Kahneman hayatinda hicbir iktisat dersi almadigi halde nobel odulunu “ekonomi” alaninda almistir.

Peki Nedir Bu Deneysel Iktisat? Ne Ile Ilgilenir?

Konuya bir giris olmasi icin sevgili Homo Economicus`un en onemli 2 ozelligini hatirlayalim;

- Perfect rationality [1]

- Strict self-interest

Buradan hareketle ana amacimizin “toplamda insan davranislarinin aciklanmasi oldugunu” belirterek “bounded ratonality” [2] nin tanimina bakalim;

“The rationality assumption consists of two components: first, individuals are assumed to form, on average, correct beliefs about events in their environment

and about other people’s behavior; second, given their beliefs, individuals choose those actions that best satisfy their preferences. If individuals exhibit, however, systematically biased beliefs about external events or other people’s behavior or if they systematically deviate from the action that best satisfies their preferences, we speak of bounded rationality.” (Camererand Fehr Science 2006: 47)

Ve tercihlerle ilgili tanimlayla devam edelim;

“Preferences are considered to be self-regarding if an individual does not care per se for the outcomes and behaviors of other individuals. … a self-regarding person neither likes nor dislikes others’ outcomes or behaviors as long as they do not affect his or her economic well-being. In contrast, people with other-regarding preferences value per se the outcomes or behaviors of other persons either positively or negatively.” (Camererand Fehr Science 2006: 48)

Klasik ekonomik kabul bireysel bazdaki irrasyonalitenin toplamda etkisiz oldugunu kabul etmekte. Peki oyle mi?

Iste bu notkada DDI devreye giriyor ve su iddiali acilimla amacini acikliyor;

“Make key assumptions of economics more realistic to make economic analysis more

powerful!”

Sunu rahatlikla soyleyebilirz ki; belki ilk zamanlarinda bir nevi “teori avcisi” olarak calisdiysa da, DDI geldigi nokta itibariyle teori de uretmektedir.

-) Ilk dalga olarak da dile getirebilecegimiz DDI surecinde, bireysel karar vermedeki bircok sapma gozlenmistir.

-) Ikinci dalga bu sapmalarin iktisadi iliskilerdeki oneminin ne oldugunu ve bu sapmanin arkasindaki kurumsal motifleri inceleme konusu yapmistir.

-) Ucuncu ve icinde bulundugumuz dalga icin ise politika uygulamalari ile ilgilenmektedir diyebiliriz.

Bu surecte calisma yapabilmenin tek yolu ise “kontrollu deneyler”dir. Dogru duydunuz, artik iktisatcilarin da beyaz onlukleri var! Tabi ki buna alisilmasi biraz zaman almisti;

… Economists (unfortunately )… cannot perform the controlled experiments of chemists or biologists because they cannot easily control other important factors. Like astronomers or meteorologists, they generally must be content largely to observe.” Samuelson and Nordhaus(1985:
Yukaridaki alintinin diger baskilardan cikartildigini soylersem yazarlarin DDI konusunda ne kadar hassas olduklarini anlayabilirsiniz sanirim

Deneysel Iktisatin Avantajlari Nelerdir?

Deneysel iktisadin belki de en onemli ozelliklerinden bir tanesi ihtiyac duydugunuz veriyi, tamamen sizin denetiminizdeki bir “dunya”dan, insanlarin denek olarak kullanilmasi ile elde edebilenizdir. Veri toplama sureci icin su ornege[3] bakabiliriz;

Happenstance Data: Kontrol disi surecten elde edilen veriler.

Experimental Data: Kontrollu surecten elde edilen veriler.

Tum bu aciklamalardan sonra iktisadi bir deney icin sunu soyleyebiliriz;

“In an economic experiment, we observe the behavior of real people who are motivated by real economic incentives, and this behavior is observed under controlled conditions.” [4]

Yazimizin ilk bolumunu burada noktalayalim. Farkindayim; biraz karisik ve belki de duzensiz bir yazi oldu. Ama bu yaziyi isinma turlarinin baslangici olarak alir ve Vernon L. Smith ile yapilan su roportajida okursaniz sanirim bir sonraki yazimiza daha hazirlikli gelmis olursunuz.

Gelecek yazimizda bir deneyin nasil yapildigini stratejik bir oyun olan “Guessing Game” ornegi ile aciklayacagim.

Eger, “Ben merak ederim! Soyle guzel bir yazi olsa da okusam” diyenlerdenseniz Wiki tam size gore. Buyrun!

Burada yazilanlara hayret ediyor ve “Kim bilir 10 yil sonra neler olur?” diye aklinizdan geciriyorsaniz suraya bakmanizi oneriyorum.

“Bence normal seyler bunlar ama kim bu akademisyenler?” diyorsaniz, o zaman su makale tam sizin damak zevkinize gore!..

U. Baris Urhan

—

[1] Kavramlarin bircogu, ceviri surecinden kaynaklanabilecek anlam kaymalarini gidermek uzere “ingilizce” olarak kullanilmisitr. Her ne kadar yazar Turkce konusunda hassas olsa da calismanin anlasilabilir olmasi kaygisi boyle bir uygulamayi gerekli kilmistir.

[2]Bu konuda “modelleme” boyutuyla ilgili daha detayli bilgi icin bkz.;

[3]Ariel Rubinstein, Modelling Bounded Rationality, Zeuthen Lecture Book Series, MIT Press, 1998 ( Amazon.com http://www.amazon.com/Modeling-Bounded-Rationality-Zeuthen-Lecture/dp/0262181878 )

[4] Jean-Robert Tyran, Behavioral and Experimental Economics, Msc course, University of Copenhagen – Department of Economics, autumn 2006.