iktisadiyat

Kısa bir süre önce aldığım e-postayı ve verdiğim cevabı, diğer arkadaşlara da faydası olabileceği düşüncesiyle buraya da koymaya karar verdim. Metin içerisindeki kişiye özel bölümler tarafımdan kaldırılmıştır.

SORU: selam,ben …. öğrencisiyim ancak durumum pek iç açıcı değil …. girişliyim hazırlık okudum ve daha şimdiden okulu 1.5 sene uzatmış görunuyorum.şunu merak ediyorum acaba iyi bir iktisatçı olabilmek için biraz geç mi kaldım?okulu bırakmayı bile düşünüyorum ancak bunca seneye yazık olacak.şu da var giderek sevmeye başladım bu bölümü ancak dediğim gibi biraz geç mi kaldım acaba.
ve bana bu yolda yardımcı olacak,kendimi geliştirmemi sağlayacak kaynak isimleri verebilirmisin? şimdiden teşekkürler.

CEVAP:
>>> daha şimdiden okulu 1.5 sene uzatmış görunuyorum… acaba iyi bir iktisatçı olabilmek için
biraz geç mi kaldım?

Selam …,

Bana bu e-postayı attığına göre bu konuda umutsuz olmadığın açık. Demek ki senin inancına göre hala bir şans var. Zaten ancak sen inanıyorsan bu iş olabilir.
Okulu uzatmış olman sadece hedefine ulaşmanı birkaç sene geciktirebilir, o kadar. Bu konu pek de önemsenecek bir şey değil; eğer ki ders aldıysan!

Bölümü sevmen güzel. Hazırlık okuduğunu göz önüne alırsak şu anda resmen 2. sınıfta oluyorsun ya da 1. ve 2. sınıftan dersler alıyorsun. Yani 3. sınıfın derslerine başlamadınız.
İşin en önemli kısmı 3 ve 4. sınıflardaki derslerdir. İlk iki yıl sadece bir hazırlık. Hatta 1. sınıf tüm İİBF’nin -neredeyse- aynı dersleri aldığı bir dönemdir. Ama ortalama konusu da önemli olduğu için işleri sıkı tutmanda fayda var.
Kendimden örnek verirsem sanırım ikna ediciliğim de yükselmiş olur.
İlk sene ortalamam 62 idi. Derslerin bir kısmına, özellikle işletme dersine, gitmezdim çoğu zaman; uyuklardım yurtta. Matematiğin vizesinden 25 almıştım. İngilizceden 50 almıştım. İktisat da 45 idi sanırım. Anlayacağın durum felaketti. Ama 2, 3 ve 4. sınıfta çıtayı yükselterek sonunda genel ortalamayı 70′in üzerine çıkarmayı başardım. Bunu şunun için söylüyorum; birçok “iyi” okul 2.50-3.00/70-75 ortalama istiyor yüksek lisansa başvuru için. Keza burs başvurularında da alt koşul bu. Kendini en baştan bu başvurular konusunda kısıtlamamak için ilk hedefin olabildiğince ortalamanı bu düzeye çıkartmaya çalışmak olsun. Hatta taktik icabı bazı derslerini büt’e bile bırakabilirsin. (Eğer büt yok da yaz okulu varsa sadece, o zaman sıkı çalış ve yaz sıcaklarına kalma sakın

Ortalama bu olayın bir boyutu. İkinci boyutunda ise akademik hayata yavaş yavaş ısınman gerçeği yatıyor. Bunun en güzel başlangıcı Ege Üniversitesi’nin her yıl düzenlediği İktisat Öğrencileri Kongresi’dir.
….Bu şekilde analiz becerini de geliştirmiş olursun. Bu şansı kaçırma derim. Konuyla ilgili olarak herhangi bir asistan hocamıza da danışmanda fayda var….

Üçüncü boyutu ise sana faydalı olabilecek, ufkunu açabilecek dersleri/hocaları yakın takibe almandır. Bunların hangisi olduğuna sen karar vermelisin. Benim için bu hocalar; ….. idi. Kendileri ile hala da görüşürüm. Sen de benzer şekilde kendine hedef hoca ve ders seçmeye başlamalı ve onların, eğer varsa konferansları da dahil, yayınlarını ve derslerini dikkatle takip etmeye çalışmalısın. Ara ara yanlarına giderek kendini tanıtmalı ve yardımcı kaynak yayınlar talep etmelisin. Kısaca, bana sorduğun gibi onlara da danışmalısın. Bundan bir hayli de memnun olacaklarına eminim.

Dördüncü boyutu da yabancı dildir! Hele ki hazırlık okumuş ve bu uğurda 1 senesini harcamış birisi olarak hiçbir mazaretin olamaz ve kimse de bunu kabul etmez. Alanındaki ingilizce yayınları okuyabilir düzeyde ingilizce “gramer” bilgisi sahibi olduğuna eminim. Bu konudaki teknik bilgiyi de ancak Türkçesini okuduğun teorilerin bir de İngilizcelerine göz atarak elde edebilirsin. İlk başlarda zor olacaktır ama zamanla alışacak ve tüm “hikayenin” aynı kelimeler etrafında döndüğünü farkedeceksin.

Beşinci ve son boyutu ise sabır, çalışma disiplini ve hayal kurmaktır. Bu konuda ben ne durumdayım diye sorarsan; hala öğrenmeye çalışıyorum. Ama işin en önemli ayağı olduğunun da farkındayım. Disiplinli çalışma çünkü iktisat da yabancı dil gibidir. Okumayı bırakırsan unutursun; takip etmeyi bırakırsan günceli yakalayamaz ve analizlerinde eksik kalırsın. Sabır çünkü bu iş bina yapmaya benzer. Biz daha temeldeyiz. Eğer temeli yaparken bu işten vazgeçeceksek hiç başlamayalım daha iyi! Ve hayal kurmak çünkü ancak hayaller bizi “belkide ulaşamayacağımız kadar” büyük hedefler için motive edebilir.

İstediğin gibi “kaynak” isimleri vermediğimin farkındayım. Kaynakları senin; eski kitapçıları, hocaların ders sayfalarını ve kütüphane raflarını gezerek bulabileceğine eminim. Lisans eğitimi için gerekli olan kaynaklar; Mikro-Makro-İstatistik-Ekonometri ve Matematik kitaplarından ibaret olduğu için çok da zorluk çekeceğini zannetmiyorum. Elimde “sihirli” bir kitap listesi de olmadığı için bu konulardaki herhangi bir kitaptan başlaman yeterli. Ama mutlaka başlamalısın!

Kendine iyi bak.

Sevgiler,

Ü.Barış Urhan

Uzun zamandır kimsenin yazamadığını farkettim. Sanırım diğer arkadaşlar da benim gibi tez konularındaki çalışmalara dalmışlar ki doğru düzgün sayfa ile ilgilenemediler.

Bu aralar ben de “saha deneyleri” konusuna biraz daha derinlemesine girmeye karar verdiğimden bu alanda önemli bir eseri tanıtmamın faydalı olacağını düşündüm.

Kitabımız “Field Experiments in Economics“in yazarları Middlebury College’dan Jeffrey P.Carpenter,  University of Central Florida’dan Glenn W.Harrison ve University of Chicago’dan John A List. Bir ek bilgi olarak Prof.List’in bu alana katkıları ile Arizona’ya ve oradan da Chicago’ya transfer olduğunu hatırlatalım.

Tamı tamına 372 sayfadan oluşan kitap 9 ana başlıktan oluşuyor. Bence olmazsa olmaz 3 bölüm şöyle:

1. Field experiments in economics
2. Field experiments and control
3. Field experiments in economics: some methodological caveats

Elsevier yayınlarındaki Research in Experimental Economics serisinden Volume 10 olarak çıkan kitabın seri arkadaşlarına da şuradan ulaşabilirsiniz.

Konuyla ilgili olanların buraya da bakmasında fayda var. Bu da deneysel iktisat&finans ilişkisi ile ilgilenenlere bir bonus olsun.

Ü.Barış URHAN

Exotic Preferences: Behavioral Economics and Human Motivation’i da tanıtmak yine bana kısmet oldu. Sanırım en çok da kitabı halen sabırsızlıkla bekleyen Burak Erdeniz sevinecektir bu tanıtıma

Kitabımız bir yıl önce görücüye çıkmış; 600 sayfayı aşan hacimli yapısıyla davranışsal iktisat konusuna ilgi duyanları bir hayli memnun edecek gibi görünüyor.
Altı bölümden oluşan kitapta 22 makale yer alıyor. Bu makalelerin bir kısmı sadece G.Loewenstein’in iken bir kısmı da ortak çalışmalardan oluşmakta.

Kitaptaki bölümlerin isimleri şunlar:

1. General Perspectives, History and Methods
2. Social Preferences
3. Basic Research and Preferences
4. Predicting Tastes and Feelings
5. Intertemporal Choice
6. Emotions

Kitapta ilgimi çeken ve okumak için heyecanlandığım birkaç makale ise şöyle:

-) Anticipation and the Valuation of Delayed Consumption
-) The Red and The Black: Mental Accounting of Savings and Debt (D.Prelec ile)
-) Separate Neural Systems Value Immediate and Delayed Monetary Rewards ( S.M.McClure, D.I.Laibson ve J.D.Cohen ile)

Yazıyı bitirmeden egzotik tercihlerle ilgilenenlere NBER’in şu makalesini de önermekte fayda var.

Ü.Barış URHAN

Daha once tanitimini yaptigimiz Handbook of Experimental Economics’in yeni baskisi icin 2 yeni calisma gorucuye cikmis durumda:

“Auctions: A Survey of Experimental Research, 1995 – 2008“  (John Kagel & Dan Levin)

“Macroeconomics: A Survey of Laboratory Research“   (John Duffy)

Duydugum kadariyla yeni baskiya “noroekonomi” basligi da eklenecekmis.

U.Baris URHAN

Tanıtımını yapacağım ilk kitap 1995 yılında John H.Kagel ve Alvin E.Roth’un editörlüğünde, Princeton Üniversitesi Yayınları tarafından basılan The Handbook of Experimental Economics.
Kitap 715 sayfadan ve 8 ana bölümden oluşan bir şaheser Gerçekten bir el kitabı!

İlk bölüm “Deneysel iktisata giriş” başlığı altında bu alanın tarihsel gelişimini, kullanılabilirliğini ve ilerleyen 7 bölümde karşımıza çıkacak deneylerle ilgili kısa örnekleri içeriyor.
Kitabın diğer bölümleri ise şöyle;

2.Public Goods
3.Coordination Problems
4.Bargaining Experiments
5.Industrial Organizations
6.Experimental Asset Market
7.Auctions
8.Individual Decision Making

Bu bölümlerin hepsinde geniş çaplı bir literatür taramasına yer verilmiş.
İçeriğine dikkat ederseniz makro-deneylerden bahsedilmiyor. Bu sebeple hedef kitlesinin doğrudan mikro-deneylerle ilgilenenler olduğunu söyleyebiliriz.Özellikle 1. bölümü; bu alanın tarihsel gelişimi ile ilgilenenler için ısrarla tavsiye ediyorum.

Bundan sonraki tanıtımımız N.E.Aydınonat hocamızın da okumayı arzu ettiği kitaplardan birisi olan “Behavioral Game Theory” kitabıyla devam edecek.

Ü.Barış Urhan

Hem öznesi, hem de nesnesi olarak her an içinde bulunduğumuz iktisadi hayatı, hayatımızı, matematiksel formüllere indirgeyip, ekonomistlere bir istihdam alanı yaratmaktan öte kendi malzemesi insana elle tutulur bir şey veremediği Keynes sonrası çağda iktisadın idealist bir öğrencisi olmak iki ayrı yön sunuyor insanın hayatına. İlki Barış Urhan’ın da sık sık belirttiği inandığımız şeye neden inandığımızı sorgulamadan, konjoktürün çizdiği pop ekonominin yolunda akademik geleceğini oluşturmak diğeri ise iktisadı olağandışı bir bilim olarak algılayıp, önce insanı, sonra metadolojiyi daha sonra da iktisadı çalışmaya başlamaktı.

Genel dengeden, kapital teorisinden başlayıp, değerle, marjinaliteyte devam eden; tüm iktisadı üzerinde taşıyan yapı taşlarına karşın kuşkum daha önceki yazılarımda da paylaştığım üzere gün geçtikçe artmaktayken 130 yılı aşkın tarihi, methadolojosindeki heterodoksi ile kendine has terimleri ve bir o kadar da farklı ekonomik çıkarımlardan bulunmuş öğrencileriyle Avusturya İktisat Okulu, iktisada inancımı yenileyen bir bakış açısı olarak hayatıma doğdu.
Yayın hayatına yeni başlayan İktisadiyat.com’daki yazı serilerime, Viyana Ekolü olarak da bilinen bu, bir kurum olmaktan daha çok yaklaşım açısı ya da analiz sistemi bir diğer deyişle iktisat çalışma stilini sizlerle de paylaşmak için Avusturya İktisat Okulu’yla başlıyorum.

Üç kuşaktır iktisada bakış açısında, bireyin bilgisizliğini veya doğru ya da yanlış öznel hedefleri olabileceğini göz ardı eden iktisadi ortodoksi geleneğe karşı nispeten az makale ve konferansların yanısıra pek çok kitapla ve öğrencileriyle birebir derslerde çalışmalar yapan Avusturyan iktisatçılarının tarihi Carl Menger’in 1871’de yayınlanan Grundsätze der Volkswirtschaftslehre (Ekonominin Prensipleri) kitabıyla başladı. Jevon’un ve Walras’ın başını çektiği 1870’ler ‘Marjinalist Devrimi’ Carl Menger ardından Friedrich Von Weiser Eugene Von Böhm-Bawerk ile Alman Tarih Okulu’yla atışmalara devam ederken Viyana Ekolü oluşumuna başlamış, ikinci kuşağı Mises yazınlarıyla ve Schumpeter’in de kattığı zenginlikle 1930’lu yıllarda iskeletini oluşturmayı başarmıştı. Ününü Almanca konuşan ülkeler dışına Hayek’in Londraya, Mises’in ise ABD’ye gitmesiyle duyuran ekol 1970’lerde kendini yeniden bulma ve yenileme çalışmalarına gitmiş, okulun önemli özelliklerini de bu tartışmalar çizmişti.

Gelecek yazımda birinci kuşak Avusturya İktisatçıları’ndan, ‘insan davranışı’ ve ‘praxeoloji’den bahsederek Viyana Ekolü’ne giriş yapmış olacağım. Girişi okumadan üzerinde biraz düşünmeniz için Mises’in şu cümleleriyle bitiriyorum:

”The impracticability of measurement is not due to the lack of technical methods for the establishment of measure. It is due to the absence of constant relations…. Economics is not, as…positivists repeat again and again, backward because it is not “quantitative.” It is not quantitative and does not measure because there are no constants. Statistical figures referring to economic events are historical data. They tell us what happened in a nonrepeatable historical case. Physical events can be interpreted on the ground of our knowledge concerning constant relations established by experiments. Historical events are not open to such an interpretation…”

ANIL GİRİNCİ

Ekonomi’ye Viyana’dan bakabilmek için; Mises Enstitüsü’nden yayınlanan pek çok makale, e-kitap, yanısıra Avusturya Ekolü’ne ait iktisatçıların eserleri incelendiğinde Alman Tarihçi Okulu’ndan veya Cantillon’dan çok daha gerilerden, iktisadın baş harflerinden başlamak gerektiğini görürüz.

Viyana Ekolü’nün ismini alması, Carl Menger ile daha sonraki yazılarımda değineceğim Schmoller’in zamanında başını çektiği Alman Tarihçi Okulu arasındaki ‘Methodenstreit’ (metodoloji tartışması) ile sadece iktisatçıların değil tüm sosyal bilimler ile meşgul insanların hayatına doğan ‘Metadolojik Bireyselcilik’ kavramıyla başlamaktaydı fakat Avrupa’nın ortasında, skolastik düşünce geleneği ve Thomas Aquinas ardından aydınlanma çağının baş aktörleri, bilimsel yöntem feylesofları Bacon ve Descates ışığında aykırı rahip Franz Brentano’nun Viyana Üniversitesi’nde felsefe profesörlüğü zamanında Carl Menger ile yakın dostluğunun, Ekonomi’ye büyük ışık saçan bu Okul’un üzerindeki etkisi hiç de gözardı edilemeyecek kadar büyüktü. Ve ‘yöntemsel bireycilik’in (methadolojical individualizm) ve ‘özselcilik’in (subjectivism) asıl köklerini araştırmak isteyen biri belki ileriki zamanlarda daha ayrıntılı çalışmalar yapmak için benim de uygulamaya çalışacağım gibi, Richard Cantillon ve Adam Smith öncesi iktisadi düşüncede aramakla başlamalıydı işe.

Araştırmalarım ve makale taramaların ardından yalnızca Avusturya İktisat Okulu için değil, sosyal bilimlerde metodoloji hakkında bilgi sahibi olunması açısından karşılaştırmalı olarak Menger ve Mises’in fikirlerinin olumasında katkıları bulunan felsefecileri veriyorum sırayla:

Antik çağ:

Aristotales (özellikle)

Platon

Sokrates

Skolastik:

Thomas Aquinas

Deneyselcilik ve Bilimsel yöntem:

Francis Bacon

Rene Descartes

John Locke

David Hume

Ve

Franz Brentano

Son ve En Önemlileri olarak da:

Immanuel Kant

Friedrich Hegel + Alman Tarihçi Okulu

Arthur Schopenhauer

ANIL GİRİNCİ